<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD with OASIS Tables with MathML3 v1.1 20151215//EN" "JATS-journalpublishing-oasis-article1-mathml3.dtd">
<article article-type="research-article" dtd-version="1.1" xml:lang="es" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
	<front>
		<journal-meta>
			<journal-id journal-id-type="publisher-id">IC</journal-id>
			<journal-title-group>
				<journal-title>Informes de la Construcci&#xf3;n</journal-title>
				<abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Inf. constr.</abbrev-journal-title>
			</journal-title-group>
			<issn publication-format="electronic">1988-3234</issn>
			<issn-l>0020-0883</issn-l>
			<publisher>
				<publisher-name>Consejo Superior de Investigaciones Cient&#xed;ficas</publisher-name>
			</publisher>
		</journal-meta>
		<article-meta>
			<article-id pub-id-type="publisher-id">ic.77920</article-id>
			<article-id pub-id-type="doi">10.3989/ic.77920</article-id>
			<article-categories>
				<subj-group subj-group-type="heading">
					<subject>Art&#xed;culos</subject>
				</subj-group>
			</article-categories>
			<title-group>
				<article-title>C&#xe1;lculo simplificado de la curva de capacidad basal carga-distorsi&#xf3;n en edificaciones de baja altura elaboradas con mamposter&#xed;a confinada y ubicadas en zonas de alto peligro s&#xed;smico</article-title>
				<trans-title-group xml:lang="en">
					<trans-title>Simplified calculation of the load-distortion basal capacity curve in low-rise buildings made of confined masonry and located in areas of high seismic danger</trans-title>
				</trans-title-group>
			</title-group>
			<contrib-group>
				<contrib contrib-type="author" corresp="yes">
					<contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-1908-350X</contrib-id>
					<name>
						<surname>God&#xed;nez Baltazar</surname>
						<given-names>V&#xed;ctor Manuel</given-names>
					</name>
					<email xlink:href="victor_gb@uagro.mx">victor_gb@uagro.mx</email>
					<role>Estudiante de la Maestr&#xed;a en Ingenier&#xed;a para la Innovaci&#xf3;n y Desarrollo Tecnol&#xf3;gico</role>
					<aff id="aff1"><institution content-type="faculty">Facultad de Ingenier&#xed;a</institution> de la <institution>Universidad Aut&#xf3;noma de Guerrero</institution> (<country>M&#xe9;xico</country>).</aff>
				</contrib>
				<contrib contrib-type="author">
					<contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-6777-6984</contrib-id>
					<name>
						<surname>S&#xe1;nchez Tizapa</surname>
						<given-names>Sulpicio</given-names>
					</name>
					<role>Profesor-Investigador del Cuerpo Acad&#xe9;mico UAGro CA-93 Riesgos Naturales y Geotecnolog&#xed;a</role>
					<aff id="aff2"><institution content-type="faculty">FI</institution>, en la <institution>Universidad Aut&#xf3;noma de Guerrero</institution> (<country>M&#xe9;xico</country>).</aff>
				</contrib>
			</contrib-group>
			<pub-date pub-type="epub">
				<day>11</day>
				<month>03</month>
				<year>2022</year>
			</pub-date>
			<pub-date pub-type="collection">
				<month>06</month>
				<year>2022</year>
			</pub-date>
			<volume>74</volume>
			<issue>566</issue>
			<elocation-id>e441</elocation-id>
			<history>
				<date date-type="received">
					<day>15</day>
					<month>02</month>
					<year>2020</year>
				</date>
				<date date-type="accepted">
					<day>23</day>
					<month>09</month>
					<year>2021</year>
				</date>
				<date date-type="pub">
					<day>06</day>
					<month>06</month>
					<year>2022</year>
				</date>
			</history>
			<permissions>
				<copyright-statement>&#xa9; 2022 CSIC</copyright-statement>
				<copyright-year>2022</copyright-year>
				<license license-type="open-access" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/">
					<license-p>Este es un art&#xed;culo de acceso abierto distribuido bajo los t&#xe9;rminos de la licencia de uso y distribuci&#xf3;n Creative Commons Reconocimiento 4.0 Internacional (CC BY 4.0).</license-p>
				</license>
			</permissions>
			<self-uri xlink:href="http://informesdelaconstruccion.revistas.csic.es/index.php/informesdelaconstruccion/article/view/XXXX/XXXX"/>
			<abstract>
				<title>Resumen</title>
				<p>El documento presenta una metodolog&#xed;a para evaluar la curva de capacidad cortante en estructuras de mamposter&#xed;a confinada. Las hip&#xf3;tesis de colapso son: tensi&#xf3;n diagonal en la mamposter&#xed;a y cortante en elementos verticales confinantes (EVC). La mamposter&#xed;a y EVC son sustituidos por resortes formando un sistema de un grado de libertad. La curva simplificada tiene 5 puntos, cada uno asociado a un nivel de da&#xf1;o y fue calibrada con resultados experimentales de muros y estructuras 3D. La precisi&#xf3;n aumenta para rangos definidos de propiedades mec&#xe1;nicas y geom&#xe9;tricas de la mamposter&#xed;a y EVC. La aplicaci&#xf3;n en cuatro construcciones entre uno y tres niveles muestra la capacidad del m&#xe9;todo en el c&#xe1;lculo r&#xe1;pido de la curva resistente, indicando factores de sobre-resistencia con rango 2.20-4.50 en direcci&#xf3;n larga, 1.40-3.70 en direcci&#xf3;n corta. El cortante resistente m&#xe1;ximo ocurre con distorsiones entre 0.0025 a 0.0034. El modelo tiene similar aproximaci&#xf3;n a la obtenida con an&#xe1;lisis no lineal.</p>
			</abstract>
			<trans-abstract xml:lang="en">
				<title>Abstract</title>
				<p>The document presents a methodology to evaluate the shear capacity curve in confined masonry structures. The collapse hypotheses are: diagonal stress in the masonry and shear in vertical confining elements (VCE). The masonry and VCE are replaced by springs forming a one degree of freedom system. The simplified curve has 5 points, each one associated with a damage level and was calibrated with experimental results of 3D walls and structures. Accuracy increases for defined ranges of mechanical and geometric properties of masonry and VCE. The application in four constructions between one and three levels shows the capacity of the method in the rapid calculation of the resistant curve, indicating over-resistance factors ranging from 2.20-4.50 in the long direction, 1.40-3.70 in the short direction. The maximum resistant shear occurs with distortions between 0.0025 to 0.0034. The model has a similar approximation to that obtained with nonlinear analysis.</p>
			</trans-abstract>
			<kwd-group>
				<kwd>curva de capacidad</kwd>
				<kwd>mamposter&#xed;a confinada</kwd>
				<kwd>carga lateral</kwd>
				<kwd>distorsi&#xf3;n</kwd>
				<kwd>an&#xe1;lisis no lineal</kwd>
			</kwd-group>
			<kwd-group xml:lang="en">
				<kwd>curve of capacity</kwd>
				<kwd>confined masonry</kwd>
				<kwd>lateral load</kwd>
				<kwd>distortion</kwd>
				<kwd>nonlinear analysis</kwd>
			</kwd-group>
			<counts>
				<fig-count count="20"/>
				<table-count count="5"/>
				<equation-count count="40"/>
				<ref-count count="24"/>
				<page-count count="14"/>
			</counts>
		</article-meta>
	</front>
	<body>
		<sec id="sec1" sec-type="intro">
			<label>1.</label>
			<title>Introducci&#xf3;n</title>
			<p>La mamposter&#xed;a confinada es una t&#xe9;cnica constructiva extensamente empleada en edificios de baja altura y casas-habitaci&#xf3;n debido a su simplicidad, durabilidad, atractivo est&#xe9;tico, disponibilidad de materiales y ventajas econ&#xf3;micas (<xref ref-type="bibr" rid="B1">1</xref>, <xref ref-type="bibr" rid="B2">2</xref>). Se compone de piezas cer&#xe1;micas huecas o macizas y/o bloques de hormig&#xf3;n, as&#xed; como de elementos confinantes de hormig&#xf3;n armado adheridos en el per&#xed;metro del muro de mamposter&#xed;a (<xref ref-type="bibr" rid="B3">3</xref>).</p>
			<p>La construcci&#xf3;n de mamposter&#xed;a confinada se utiliza en Europa Mediterr&#xe1;nea (Espa&#xf1;a, Italia, Eslovenia, Serbia), Am&#xe9;rica Latina (M&#xe9;xico, Chile, Per&#xfa;, Argentina y otros pa&#xed;ses), Oriente Medio (Ir&#xe1;n), Asia Meridional (Indonesia) y el Lejano Oriente (China). Una caracter&#xed;stica de estas zonas es el riesgo s&#xed;smico extremadamente alto (<xref ref-type="bibr" rid="B4">4</xref>).</p>
			<p>En este mismo orden, hay registros de sismos que han ocasionado da&#xf1;os en edificaciones de mamposter&#xed;a confinada. En M&#xe9;xico, el 19 de septiembre de 2017 se report&#xf3; un sismo con magnitud <italic>M</italic>
				<sub>
					<italic>w</italic>
				</sub> 7.1 localizado en el l&#xed;mite entre los estados Puebla y Morelos, a 12 km al Sureste de Axochiapan (Morelos) y a 120 km de la Ciudad de M&#xe9;xico (<xref ref-type="bibr" rid="B5">5</xref>). En la <xref ref-type="fig" rid="f1">Figura 1a</xref> se observan los da&#xf1;os generados en edificaciones, donde la mayor&#xed;a corresponde al agrietamiento por cortante en la mamposter&#xed;a y EVC (<xref ref-type="bibr" rid="B6">6</xref>). </p>
			<p>El 16 de abril de 2016 se produjo un terremoto de <italic>M</italic>
				<sub>
					<italic>w</italic>
				</sub> 7.8 a 27 km de Muisne (Ecuador) y a una profundidad de 19.2 Km. La <xref ref-type="fig" rid="f1">Figura 1b</xref> muestra los da&#xf1;os en muros de mamposter&#xed;a confinada por tensi&#xf3;n diagonal (<xref ref-type="bibr" rid="B7">7</xref>). </p>
			<fig id="f1">
				<label>Figura 1</label>
				<caption>
					<title>Da&#xf1;os en mamposter&#xed;a confinada por tensi&#xf3;n diagonal: a) Edificios departamentales en Ciudad de M&#xe9;xico (M&#xe9;xico) (<xref ref-type="bibr" rid="B6">6</xref>), b) Hoteles en Bah&#xed;a de Caraquez (Ecuador) (<xref ref-type="bibr" rid="B7">7</xref>), c) Edificios conjunto las Dunas Iquique (Chile) (<xref ref-type="bibr" rid="B8">8</xref>) y d) Edificios residenciales en Wenchuan (China) (<xref ref-type="bibr" rid="B9">9</xref>).</title>
				</caption>
				<graphic id="gra-1" xlink:href="IC-74-566-e441-gf1.png"/>
			</fig>
			<p>Otro terremoto ocurrido el 1 de abril de 2014 de magnitud <italic>M</italic>
				<sub>
					<italic>w</italic>
				</sub> 8.2 con epicentro frente a las costas de Iquique y Pisagua (Chile), profundidad hipocentral de 38.9 km., gener&#xf3; da&#xf1;os por corte en los muros de planta baja de edificaciones de 4 niveles, <xref ref-type="fig" rid="f1">Figura 1c</xref> (<xref ref-type="bibr" rid="B8">8</xref>). </p>
			<p>En mayo de 2008 en Wenchuan (China), ocurri&#xf3; un sismo de magnitud <italic>M</italic>
				<sub>
					<italic>w</italic>
				</sub> 7.9. En la <xref ref-type="fig" rid="f1">Figura 1d</xref> se muestran los mecanismos usuales de rotura de la mamposter&#xed;a en su propio plano: por fisuraci&#xf3;n diagonal (<xref ref-type="bibr" rid="B9">9</xref>).</p>
			<p>Por lo antes expuesto, es importante conocer el comportamiento de las construcciones de mamposter&#xed;a confinada ante eventos s&#xed;smicos. Una forma es mediante m&#xe9;todos simplificados que permitan calcular la envolvente de capacidad carga-distorsi&#xf3;n lateral, de los cuales se presenta un resumen breve. </p>
			<p>La propuesta de Crisafulli <italic>et al.</italic> (<xref ref-type="bibr" rid="B10">10</xref>) consiste en calcular la resistencia al corte de un muro de mamposter&#xed;a confinada utilizando un modelo macro del tipo puntal-tensor de acuerdo con la teor&#xed;a de Mann y M&#xfc;ller (<xref ref-type="bibr" rid="B11">11</xref>). Considerando las condiciones de equilibrio del nudo superior, <xref ref-type="fig" rid="f2">Figura 2</xref>, la resistencia al corte del muro se puede estimar mediante la f&#xf3;rmula [<xref ref-type="disp-formula" rid="e1">1</xref>]:</p>
			<disp-formula id="e1">
				<mml:math id="mml-1">
					<mml:mi>V</mml:mi>
					<mml:mo>=</mml:mo>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>R</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>c</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>&#x2219;</mml:mo>
					<mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi mathvariant="normal">cos</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mo>&#x2061;</mml:mo>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>&#x3b8;</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:mrow>
					<mml:mo>=</mml:mo>
					<mml:msubsup>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>f</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>m</mml:mi>
							<mml:mi>&#x3b8;</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>'</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msubsup>
					<mml:mo>&#x2219;</mml:mo>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>A</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>m</mml:mi>
							<mml:mi>s</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>&#x2219;</mml:mo>
					<mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi mathvariant="normal">cos</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mo>&#x2061;</mml:mo>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>&#x3b8;</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:mrow>
				</mml:math>
				<label>[1]</label>
			</disp-formula>
			<def-list id="d1">
				<title>Las variables son:</title>
				<def-item>
					<term>
						<italic>V,</italic>
					</term>
					<def>
						<p>Resistencia al corte del muro, kN</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>R</italic>
						<sub>
							<italic>c</italic>
						</sub>
						<italic>,</italic>
					</term>
					<def>
						<p>Fuerza de compresi&#xf3;n de rotura en el puntal equivalente, kN</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
							<inline-formula>
								<mml:math>
									<mml:msubsup>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>f</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>m</mml:mi>
											<mml:mi>&#x3b8;</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>'</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msubsup>
								</mml:math>
							</inline-formula>
						, </term>
					<def>
						<p>Esfuerzo de la mamposter&#xed;a cuando se carga diagonalmente a una inclinaci&#xf3;n <italic>&#x3b8;,</italic> MPa</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>A</italic>
						<sub>
							<italic>ms</italic>
						</sub> , </term>
					<def>
						<p>&#xc1;rea del puntal equivalente, m<sup>2</sup>
						</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>&#x3b8;</italic>, </term>
					<def>
						<p>&#xc1;ngulo de inclinaci&#xf3;n respecto a la horizontal, radi&#xe1;n</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>T,</italic>
					</term>
					<def>
						<p>Fuerza de tensi&#xf3;n en el tensor, kN</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>T</italic>
						<sub>
							<italic>y</italic>
						</sub>
						<italic>,</italic>
					</term>
					<def>
						<p>Fuerza de fluencia en el tensor, kN</p>
					</def>
				</def-item>
			</def-list>
			<fig id="f2">
				<label>Figura 2</label>
				<caption>
					<title>Equilibrio en nodo superior de muro de mamposter&#xed;a confinada modelado como un sistema puntal-tensor.</title>
				</caption>
				<graphic id="gra-2" xlink:href="IC-74-566-e441-gf2.png"/>
				<attrib>(<xref ref-type="bibr" rid="B10">10</xref>)</attrib>
			</fig>
			<p>La <xref ref-type="fig" rid="f3">Figura 3a</xref> muestra una curva idealizada (<xref ref-type="bibr" rid="B12">12</xref>) donde se identifican tres zonas principales: a) Zona A, donde existe comportamiento el&#xe1;stico con agrietamiento horizontal en los EVC y agrietamiento m&#xed;nimo en los elementos de mamposter&#xed;a; b) Zona B, en cuyo l&#xed;mite se tiene la m&#xe1;xima resistencia lateral, <italic>V</italic>
				<sub>
					<italic>m&#xe1;x</italic>
				</sub> , y su respectivo desplazamiento, <italic>d</italic>
				<sub>
					<italic>Vm&#xe1;x</italic>
				</sub> ; y c) Zona C, en la cual hay degradaci&#xf3;n de rigidez y de resistencia, definida por la carga lateral que produce el desplazamiento &#xfa;ltimo o justo antes del colapso.</p>
			<fig id="f3">
				<label>Figura 3</label>
				<caption>
					<title>a) Envolvente idealizada (<xref ref-type="bibr" rid="B12">12</xref>), b) Par&#xe1;metros de control del modelo presentado en (<xref ref-type="bibr" rid="B13">13</xref>), c) Envolvente bilineal (<xref ref-type="bibr" rid="B14">14</xref>) y d) Envolvente trilineal (<xref ref-type="bibr" rid="B14">14</xref>).</title>
				</caption>
				<graphic id="gra-3" xlink:href="IC-74-566-e441-gf3.png"/>
			</fig>
			<p>La fuerza cortante correspondiente al primer agrietamiento diagonal de la mamposter&#xed;a <italic>V</italic>
				<sub>
					<italic>agr</italic>
				</sub> y la fuerza cortante m&#xe1;xima <italic>V</italic>
				<sub>
					<italic>m&#xe1;x</italic>
				</sub> , se eval&#xfa;an con las f&#xf3;rmulas [<xref ref-type="disp-formula" rid="e2">2</xref>] y [<xref ref-type="disp-formula" rid="e3">3</xref>], respectivamente.</p>
			<disp-formula id="e2">
				<mml:math id="mml-2">
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>V</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>a</mml:mi>
							<mml:mi>g</mml:mi>
							<mml:mi>r</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>=</mml:mo>
					<mml:mfenced separators="|">
						<mml:mrow>
							<mml:mn>0.5</mml:mn>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>v</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>m</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>*</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:mn>0.3</mml:mn>
							<mml:mi>&#x3c3;</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:mfenced>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>A</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>T</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>&#x2264;</mml:mo>
					<mml:mn>1.5</mml:mn>
					<mml:msubsup>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>v</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>m</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>*</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msubsup>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>A</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>T</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
				</mml:math>
				<label>[2]</label>
			</disp-formula>
			<disp-formula id="e3">
				<mml:math id="mml-3">
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>V</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>m</mml:mi>
							<mml:mi>&#xe1;</mml:mi>
							<mml:mi>x</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>=</mml:mo>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>&#x3b7;</mml:mi>
							<mml:mi>V</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>d</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>+</mml:mo>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>V</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>a</mml:mi>
							<mml:mi>g</mml:mi>
							<mml:mi>r</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
				</mml:math>
				<label>[3]</label>
			</disp-formula>
			<def-list id="d2">
				<title>Las variables son:</title>
				<def-item>
					<term>
						
							<inline-formula>
								<mml:math>
									<mml:msubsup>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>v</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>m</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>*</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msubsup>
								</mml:math>
							</inline-formula>,
					</term>
					<def>
						<p>Resistencia a compresi&#xf3;n diagonal de la mamposter&#xed;a, MPa,</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>&#x3c3;,</italic>
					</term>
					<def>
						<p>Esfuerzo de compresi&#xf3;n vertical, MPa, </p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>A</italic>
						<sub>
							<italic>T</italic>
						</sub>
						<italic>,</italic>
					</term>
					<def>
						<p>&#xc1;rea transversal del muro (incluidos los EVC), m<sup>2</sup>, </p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>&#x3b7;</italic>, </term>
					<def>
						<p>Factor de eficiencia igual a 0.30, adimensional, </p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>V</italic>
						<sub>
							<italic>d</italic>
						</sub> , </term>
					<def>
						<p>Contribuci&#xf3;n del refuerzo vertical por acci&#xf3;n de dovela, kN, </p>
					</def>
				</def-item>
			</def-list>
			<p>En (<xref ref-type="bibr" rid="B13">13</xref>), se presenta otro modelo para el an&#xe1;lisis s&#xed;smico de estructuras de mamposter&#xed;a. Se propone un muro de mamposter&#xed;a de longitud <italic>L</italic>, espesor <italic>T</italic> y altura <italic>H</italic>. Un resorte no lineal horizontal, identificado por un grupo de par&#xe1;metros de control es propuesto para representar el comportamiento hister&#xe9;tico de muros de mamposter&#xed;a confinada o no confinada con o sin aberturas, <xref ref-type="fig" rid="f3">Figura 3b</xref>. Para simular el comportamiento hister&#xe9;tico, la curva envolvente de capacidad est&#xe1; descrita por par&#xe1;metros como: <italic>V</italic>
				<sub>
					<italic>y,</italic>
				</sub> Fuerza de fluencia; <italic>V</italic>
				<sub>
					<italic>m</italic>
				</sub> , Fuerza m&#xe1;xima; <italic>K</italic>
				<sub>
					<italic>0</italic>
				</sub> , Rigidez inicial; <italic>&#x3b7;K</italic>
				<sub>
					<italic>0</italic>
				</sub> , Rigidez de endurecimiento y <italic>n</italic>
				<sub>
					<italic>soft</italic>
				</sub>
				<italic>K</italic>
				<sub>
					<italic>0</italic>
				</sub> , Rigidez de ablandamiento. Para muros de mamposter&#xed;a confinada, la fuerza m&#xe1;xima <italic>V</italic>
				<sub>
					<italic>m</italic>
				</sub> se eval&#xfa;a mediante la f&#xf3;rmula [<xref ref-type="disp-formula" rid="e4">4</xref>]:</p>
			<disp-formula id="e4">
				<mml:math id="mml-4">
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>V</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>m</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>=</mml:mo>
					<mml:mn>2.15</mml:mn>
					<mml:msup>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>&#x3bb;</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mn>0.256</mml:mn>
						</mml:mrow>
					</mml:msup>
					<mml:mfenced close="]" open=" [" separators="|">
						<mml:mrow>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1.2</mml:mn>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
							<mml:msqrt>
								<mml:mn>1</mml:mn>
								<mml:mo>+</mml:mo>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>&#x3b7;</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>a</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:mfrac>
									<mml:mrow>
										<mml:msub>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>&#x3c3;</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mn>0</mml:mn>
											</mml:mrow>
										</mml:msub>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:msub>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>f</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>v</mml:mi>
												<mml:mn>0</mml:mn>
											</mml:mrow>
										</mml:msub>
									</mml:mrow>
								</mml:mfrac>
							</mml:msqrt>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:mi>&#x3bc;</mml:mi>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:mn>1</mml:mn>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>&#x3b7;</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>a</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>)</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>&#x3c3;</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>0</mml:mn>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>f</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>v</mml:mi>
											<mml:mn>0</mml:mn>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:mrow>
					</mml:mfenced>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>f</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>v</mml:mi>
							<mml:mn>0</mml:mn>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>A</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>m</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
				</mml:math>
				<label>[4]</label>
			</disp-formula>
			<def-list id="d3">
				<title>Las variables son:</title>
				<def-item>
					<term>
						<italic>&#x3bb;</italic>, </term>
					<def>
						<p>Factor que considera la relaci&#xf3;n de aspecto y la relaci&#xf3;n de compresi&#xf3;n sobre el esfuerzo lateral, adimensional,</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>&#x3b7;</italic>
						<sub>
							<italic>a</italic>
						</sub> , </term>
					<def>
						<p>Coeficiente para asignar compresi&#xf3;n vertical, adimensional, </p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>&#x3c3;</italic>
						<sub>
							<italic>0</italic>
						</sub> , </term>
					<def>
						<p>Esfuerzo vertical promedio, MPa, </p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>f</italic>
						<sub>
							<italic>v0</italic>
						</sub> , </term>
					<def>
						<p>Resistencia al corte sin compresi&#xf3;n vertical, kN, </p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>&#x3bc;</italic>, </term>
					<def>
						<p>Coeficiente de fricci&#xf3;n, adimensional, </p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>A</italic>
						<sub>
							<italic>m</italic>
						</sub> , </term>
					<def>
						<p>&#xc1;rea horizontal de secci&#xf3;n transversal de la mamposter&#xed;a, m<sup>2</sup>
						</p>
					</def>
				</def-item>
			</def-list>
			<p>En (<xref ref-type="bibr" rid="B14">14</xref>) se propone una curva idealizada bilineal y/o trilineal a partir de resultados experimentales en muros de mamposter&#xed;a. Las propiedades mec&#xe1;nicas de la mamposter&#xed;a y elementos confinantes son homog&#xe9;neas e isotr&#xf3;picas y permanecen en el rango el&#xe1;stico. La idealizaci&#xf3;n de la envolvente de resistencia del comportamiento hister&#xe9;tico de un muro de mamposter&#xed;a confinada, sujeto a carga vertical y lateral c&#xed;clica reversible est&#xe1; representada en las <xref ref-type="fig" rid="f3">Figuras 3c</xref> y <xref ref-type="fig" rid="f3">3d</xref>. En general, se definen tres estados l&#xed;mite del comportamiento observado del muro: inicio de agrietamiento, m&#xe1;xima resistencia y estado &#xfa;ltimo.</p>
			<p>Las f&#xf3;rmulas [<xref ref-type="disp-formula" rid="e5">5</xref>] y [<xref ref-type="disp-formula" rid="e6">6</xref>] eval&#xfa;an la resistencia m&#xe1;xima <italic>V</italic>
				<sub>
					<italic>u</italic>
				</sub> y desplazamiento &#xfa;ltimo <italic>d</italic>
				<sub>
					<italic>u</italic>
				</sub> para la curva idealizada bilineal:</p>
			<disp-formula id="e5">
				<mml:math id="mml-5">
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>V</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>u</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>=</mml:mo>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>K</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>e</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mfenced separators="|">
						<mml:mrow>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>d</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>m</mml:mi>
									<mml:mi>&#xe1;</mml:mi>
									<mml:mi>x</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msqrt>
								<mml:msubsup>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>d</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>m</mml:mi>
										<mml:mi>&#xe1;</mml:mi>
										<mml:mi>x</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mn>2</mml:mn>
									</mml:mrow>
								</mml:msubsup>
								<mml:mo>-</mml:mo>
								<mml:mfrac>
									<mml:mrow>
										<mml:mn>2</mml:mn>
										<mml:msub>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>A</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>e</mml:mi>
												<mml:mi>n</mml:mi>
												<mml:mi>v</mml:mi>
											</mml:mrow>
										</mml:msub>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:msub>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>K</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>e</mml:mi>
											</mml:mrow>
										</mml:msub>
									</mml:mrow>
								</mml:mfrac>
							</mml:msqrt>
						</mml:mrow>
					</mml:mfenced>
				</mml:math>
				<label>[5]</label>
			</disp-formula>
			<disp-formula id="e6">
				<mml:math id="mml-6">
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>d</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>u</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>=</mml:mo>
					<mml:mi>&#x3bc;</mml:mi>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>d</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>e</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
				</mml:math>
				<label>[6]</label>
			</disp-formula>
			<def-list id="d4">
				<title>Las variables son:</title>
				<def-item>
					<term>
						<italic>A</italic>
						<sub>
							<italic>env</italic>
						</sub> , </term>
					<def>
						<p>&#xc1;rea bajo la envolvente experimental, m<sup>2</sup>,</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>K</italic>
						<sub>
							<italic>e</italic>
						</sub> , </term>
					<def>
						<p>Rigidez inicial, kN/m, </p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>d</italic>
						<sub>
							<italic>m&#xe1;x</italic>
						</sub> , </term>
					<def>
						<p>Desplazamiento m&#xe1;ximo, m, </p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>&#x3bc;</italic>, </term>
					<def>
						<p>Factor de ductilidad &#xfa;ltima, adimensional, </p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>d</italic>
						<sub>
							<italic>e</italic>
						</sub> , </term>
					<def>
						<p>Desplazamiento en el l&#xed;mite el&#xe1;stico idealizado, m, </p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term>
						<italic>V</italic>
						<sub>
							<italic>m&#xe1;x</italic>
						</sub> , </term>
					<def>
						<p>Resistencia m&#xe1;xima (obtenido de la prueba de resistencia s&#xed;smica de un muro de mamposter&#xed;a), kN</p>
					</def>
				</def-item>
			</def-list>
			<p>Para la curva idealizada trilineal las f&#xf3;rmulas [<xref ref-type="disp-formula" rid="e7">7</xref>] y [<xref ref-type="disp-formula" rid="e8">8</xref>] eval&#xfa;an la resistencia de agrietamiento <italic>V</italic>
				<sub>
					<italic>cr</italic>
				</sub> y resistencia &#xfa;ltima <italic>V</italic>
				<sub>
					<italic>dm&#xe1;x</italic>
				</sub> :</p>
			<disp-formula id="e7">
				<mml:math id="mml-7">
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>V</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>c</mml:mi>
							<mml:mi>r</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>=</mml:mo>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mn>0.70</mml:mn>
							<mml:mi>&#xa0;</mml:mi>
							<mml:mi>V</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>m</mml:mi>
							<mml:mi>&#xe1;</mml:mi>
							<mml:mi>x</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
				</mml:math>
				<label>[7]</label>
			</disp-formula>
			<disp-formula id="e8">
				<mml:math id="mml-8">
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>V</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>d</mml:mi>
							<mml:mi>m</mml:mi>
							<mml:mi>&#xe1;</mml:mi>
							<mml:mi>x</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>=</mml:mo>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mn>0.80</mml:mn>
							<mml:mi>&#xa0;</mml:mi>
							<mml:mi>V</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>m</mml:mi>
							<mml:mi>&#xe1;</mml:mi>
							<mml:mi>x</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
				</mml:math>
				<label>[8]</label>
			</disp-formula>
			<p>El valor de la resistencia m&#xe1;xima <italic>V</italic>
				<sub>
					<italic>m&#xe1;x</italic>
				</sub> es utilizado sin ning&#xfa;n factor de reducci&#xf3;n.</p>
		</sec>
		<sec id="sec2">
			<label>2.</label>
			<title>Objetivo</title>
			<p>En este trabajo se propone un m&#xe9;todo simplificado, basado en evidencia experimental, para evaluar la curva de capacidad carga lateral-distorsi&#xf3;n de construcciones de mamposter&#xed;a confinada de baja altura sujetas a cargas gravitacional y s&#xed;smica. La curva se obtiene en muros de planta baja, donde act&#xfa;a una mayor fuerza cortante. De acuerdo con la evidencia experimental, los muros de mamposter&#xed;a fallan por tensi&#xf3;n diagonal y los EVC por cortante. La propuesta considera el fallo simult&#xe1;neo de todos los muros en cada direcci&#xf3;n principal, es decir no se considera un posible efecto de torsi&#xf3;n.</p>
		</sec>
		<sec id="sec3" sec-type="methods">
			<label>3.</label>
			<title>Metodolog&#xed;a</title>
			<sec id="sec3.1">
				<label>3.1.</label>
				<title>Modelizaci&#xf3;n de la mamposter&#xed;a confinada</title>
				<p>El muro confinado sujeto a carga lateral en su propio plano y esfuerzo vertical mostrado en la <xref ref-type="fig" rid="f4">Figura 4a</xref>, se puede modelar seg&#xfa;n la <xref ref-type="fig" rid="f4">Figura 4b</xref>, donde <italic>K</italic>
					<sub>
						<italic>m</italic>
					</sub> es la rigidez de la mamposter&#xed;a sobre la diagonal y <italic>K</italic>
					<sub>
						<italic>c</italic>
					</sub> es la rigidez lateral de los EVC. Considerando que el muro sufre exclusivamente deformaciones de cortante generadas por la carga lateral (<italic>V</italic>), el cerramiento puede modelarse como un sistema con elementos en paralelo y un solo grado de libertad representado por el desplazamiento lateral (<italic>&#x394;</italic>), <xref ref-type="fig" rid="f4">Figura 4c</xref>. Para una mayor comprensi&#xf3;n del m&#xe9;todo propuesto, se sugiere consultar en (<xref ref-type="bibr" rid="B15">15</xref>).</p>
				<fig id="f4">
					<label>Figura 4</label>
					<caption>
						<title>a) Muro de mamposter&#xed;a sujeto a carga lateral y vertical, b) Macro-modelo, c) Modelo simplificado de un grado de libertad con deformaci&#xf3;n de cortante y d) Modo de fallo del cerramiento.</title>
					</caption>
					<graphic id="gra-4" xlink:href="IC-74-566-e441-gf4.png"/>
				</fig>
				<p>La rigidez lateral del muro de mamposter&#xed;a confinada es la suma de la rigidez de los EVC y la mamposter&#xed;a (<xref ref-type="bibr" rid="B14">14</xref>). El modo de fallo se muestra en la <xref ref-type="fig" rid="f4">Figura 4d</xref>.</p>
			</sec>
			<sec id="sec3.2">
				<label>3.2.</label>
				<title>Caracter&#xed;sticas de la mamposter&#xed;a</title>
				<p>La curva de comportamiento del elemento resorte que sustituye a la mamposter&#xed;a se muestra en la <xref ref-type="fig" rid="f5">Figura 5</xref> (<xref ref-type="bibr" rid="B15">15</xref>) y se obtiene de pruebas realizadas en muretes de mamposter&#xed;a.</p>
				<fig id="f5">
					<label>Figura 5</label>
					<caption>
						<title>Curva experimental carga lateral- desplazamiento lateral para el elemento diagonal .</title>
					</caption>
					<graphic id="gra-5" xlink:href="IC-74-566-e441-gf5.png"/>
					<attrib>(<xref ref-type="bibr" rid="B15">15</xref>)</attrib>
				</fig>
				<p>La carga de agrietamiento y la carga &#xfa;ltima es evaluada mediante las f&#xf3;rmulas [<xref ref-type="disp-formula" rid="e9">9</xref> y <xref ref-type="disp-formula" rid="e10">10</xref>], modificadas mediante los factores <italic>F</italic>
					<sub>
						<italic>1</italic>
					</sub> y <italic>F</italic>
					<sub>
						<italic>2</italic>
					</sub> obtenidos por calibraci&#xf3;n experimental en funci&#xf3;n del tipo de pieza, <xref ref-type="table" rid="t1">Tabla 1</xref>. El par&#xe1;metro <italic>f,</italic> relaciona la rigidez vertical de la mamposter&#xed;a respecto a la rigidez vertical del muro.</p>
				<table-wrap id="t1">
					<label>Tabla 1</label>
					<caption>
						<title>Factores seg&#xfa;n el tipo de pieza (<xref ref-type="bibr" rid="B15">15</xref>).</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center">Factor y tipo de pieza </th>
								<th align="center">
									<italic>F</italic>
									<sub>
										<italic>1</italic>
									</sub>
								</th>
								<th align="center">
									<italic>F</italic>
									<sub>
										<italic>2</italic>
									</sub>
								</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="center">Piezas de arcilla</td>
								<td align="center">0.8</td>
								<td align="center">0</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="center">Piezas de hormig&#xf3;n</td>
								<td align="center">1</td>
								<td align="center">0.1</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
				<disp-formula id="e9">
					<mml:math id="mml-9">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>a</mml:mi>
								<mml:mi>g</mml:mi>
								<mml:mi>r</mml:mi>
								<mml:mi>m</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>A</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>d</mml:mi>
								<mml:mi>m</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mi>s</mml:mi>
						<mml:mi>i</mml:mi>
						<mml:mi>n</mml:mi>
						<mml:mfenced separators="|">
							<mml:mrow>
								<mml:mi>&#x3b2;</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:mfenced>
						<mml:mfenced close="]" open=" [" separators="|">
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>F</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mn>1</mml:mn>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>v</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>r</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:mo>+</mml:mo>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>F</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mn>2</mml:mn>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:mi>f</mml:mi>
								<mml:mi>s</mml:mi>
								<mml:mi>i</mml:mi>
								<mml:mi>n</mml:mi>
								<mml:mfenced separators="|">
									<mml:mrow>
										<mml:mi>&#x3b2;</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:mfenced>
								<mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi mathvariant="normal">cos</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mo>&#x2061;</mml:mo>
									<mml:mrow>
										<mml:mfenced separators="|">
											<mml:mrow>
												<mml:mi>&#x3b2;</mml:mi>
											</mml:mrow>
										</mml:mfenced>
									</mml:mrow>
								</mml:mrow>
								<mml:mi>&#x3c3;</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:mfenced>
					</mml:math>
					<label>[9]</label>
				</disp-formula>
				<disp-formula id="e10">
					<mml:math id="mml-10">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>u</mml:mi>
								<mml:mi>l</mml:mi>
								<mml:mi>t</mml:mi>
								<mml:mi>m</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>A</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>d</mml:mi>
								<mml:mi>m</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mi>s</mml:mi>
						<mml:mi>i</mml:mi>
						<mml:mi>n</mml:mi>
						<mml:mfenced separators="|">
							<mml:mrow>
								<mml:mi>&#x3b2;</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:mfenced>
						<mml:mfenced close="]" open=" [" separators="|">
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>v</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>r</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:mo>+</mml:mo>
								<mml:mi>f</mml:mi>
								<mml:mi>s</mml:mi>
								<mml:mi>i</mml:mi>
								<mml:mi>n</mml:mi>
								<mml:mfenced separators="|">
									<mml:mrow>
										<mml:mi>&#x3b2;</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:mfenced>
								<mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi mathvariant="normal">cos</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mo>&#x2061;</mml:mo>
									<mml:mrow>
										<mml:mfenced separators="|">
											<mml:mrow>
												<mml:mi>&#x3b2;</mml:mi>
											</mml:mrow>
										</mml:mfenced>
									</mml:mrow>
								</mml:mrow>
								<mml:mi>&#x3c3;</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:mfenced>
					</mml:math>
					<label>[10]</label>
				</disp-formula>
				<disp-formula id="e11">
					<mml:math id="mml-11">
						<mml:mi>f</mml:mi>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>A</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>m</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>E</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>m</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
							<mml:mo>/</mml:mo>
							<mml:mrow>
								<mml:mo>(</mml:mo>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>A</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>m</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>E</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>m</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:mo>+</mml:mo>
								<mml:mn>2</mml:mn>
								<mml:mi>&#xa0;</mml:mi>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>A</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>c</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>E</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>c</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:mo>)</mml:mo>
							</mml:mrow>
						</mml:mrow>
					</mml:math>
					<label>[11]</label>
				</disp-formula>
				<disp-formula id="e12">
					<mml:math id="mml-12">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>v</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>r</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mn>0.676</mml:mn>
						<mml:mi>&#xa0;</mml:mi>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>v</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>m</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mi>&#xa0;</mml:mi>
						<mml:mi>p</mml:mi>
						<mml:mi>a</mml:mi>
						<mml:mi>r</mml:mi>
						<mml:mi>a</mml:mi>
						<mml:mi>&#xa0;</mml:mi>
						<mml:mi>p</mml:mi>
						<mml:mi>i</mml:mi>
						<mml:mi>e</mml:mi>
						<mml:mi>z</mml:mi>
						<mml:mi>a</mml:mi>
						<mml:mi>s</mml:mi>
						<mml:mi>&#xa0;</mml:mi>
						<mml:mi>d</mml:mi>
						<mml:mi>e</mml:mi>
						<mml:mi>&#xa0;</mml:mi>
						<mml:mi>c</mml:mi>
						<mml:mi>o</mml:mi>
						<mml:mi>n</mml:mi>
						<mml:mi>c</mml:mi>
						<mml:mi>r</mml:mi>
						<mml:mi>e</mml:mi>
						<mml:mi>t</mml:mi>
						<mml:mi>o</mml:mi>
					</mml:math>
					<label>[12]</label>
				</disp-formula>
				<disp-formula id="e13">
					<mml:math id="mml-13">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>v</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>r</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mn>0.635</mml:mn>
						<mml:mi>&#xa0;</mml:mi>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>v</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>m</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mi>&#xa0;</mml:mi>
						<mml:mi>p</mml:mi>
						<mml:mi>a</mml:mi>
						<mml:mi>r</mml:mi>
						<mml:mi>a</mml:mi>
						<mml:mi>&#xa0;</mml:mi>
						<mml:mi>p</mml:mi>
						<mml:mi>i</mml:mi>
						<mml:mi>e</mml:mi>
						<mml:mi>z</mml:mi>
						<mml:mi>a</mml:mi>
						<mml:mi>s</mml:mi>
						<mml:mi>&#xa0;</mml:mi>
						<mml:mi>d</mml:mi>
						<mml:mi>e</mml:mi>
						<mml:mi>&#xa0;</mml:mi>
						<mml:mi>a</mml:mi>
						<mml:mi>r</mml:mi>
						<mml:mi>c</mml:mi>
						<mml:mi>i</mml:mi>
						<mml:mi>l</mml:mi>
						<mml:mi>l</mml:mi>
						<mml:mi>a</mml:mi>
					</mml:math>
					<label>[13]</label>
				</disp-formula>
				<p>El desplazamiento de agrietamiento <italic>&#x3b4;</italic>
					<sub>
						<italic>agrm</italic>
					</sub> y el desplazamiento &#xfa;ltimo <italic>&#x3b4;</italic>
					<sub>
						<italic>ultm</italic>
					</sub> , correspondientes a la carga lateral de agrietamiento y carga lateral &#xfa;ltima se calculan con las f&#xf3;rmulas [<xref ref-type="disp-formula" rid="e14">14</xref> y <xref ref-type="disp-formula" rid="e15">15</xref>].</p>
				<disp-formula id="e14">
					<mml:math id="mml-14">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>&#x3b4;</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>a</mml:mi>
								<mml:mi>g</mml:mi>
								<mml:mi>r</mml:mi>
								<mml:mi>m</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>&#x3b3;</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>m</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>L</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>d</mml:mi>
								<mml:mi>m</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi mathvariant="normal">sin</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mo>&#x2061;</mml:mo>
							<mml:mrow>
								<mml:mo>(</mml:mo>
								<mml:mi>&#x3b2;</mml:mi>
								<mml:mo>)</mml:mo>
							</mml:mrow>
						</mml:mrow>
					</mml:math>
					<label>[14]</label>
				</disp-formula>
				<disp-formula id="e15">
					<mml:math id="mml-15">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>&#x3b4;</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>u</mml:mi>
								<mml:mi>l</mml:mi>
								<mml:mi>t</mml:mi>
								<mml:mi>m</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>&#x3b3;</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>u</mml:mi>
								<mml:mi>l</mml:mi>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>L</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>d</mml:mi>
								<mml:mi>m</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi mathvariant="normal">sin</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mo>&#x2061;</mml:mo>
							<mml:mrow>
								<mml:mo>(</mml:mo>
								<mml:mi>&#x3b2;</mml:mi>
								<mml:mo>)</mml:mo>
							</mml:mrow>
						</mml:mrow>
					</mml:math>
					<label>[15]</label>
				</disp-formula>
				<def-list id="d5">
					<title>Las variables para el c&#xe1;lculo de la curva en la <xref ref-type="fig" rid="f5">figura 5</xref> son:</title>
					<def-item>
						<term>
							<italic>V</italic>
							<sub>
								<italic>agrm</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>Carga lateral de agrietamiento de la mamposter&#xed;a, kN, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>V</italic>
							<sub>
								<italic>ultm</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>Carga lateral &#xfa;ltima de la mamposter&#xed;a, kN, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>A</italic>
							<sub>
								<italic>dm</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>&#xc1;rea de la secci&#xf3;n diagonal del muro de mamposter&#xed;a sin considerar los EVC, m<sup>2</sup>, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>&#x3b2;</italic>, </term>
						<def>
							<p>&#xc1;ngulo respecto a la vertical, radi&#xe1;n, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>&#x3c3;</italic>, </term>
						<def>
							<p>Esfuerzo vertical actuante, MPa, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>A</italic>
							<sub>
								<italic>m</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>&#xc1;rea horizontal del muro de mamposter&#xed;a sin considerar los EVC, m<sup>2</sup>, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>E</italic>
							<sub>
								<italic>m</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>M&#xf3;dulo el&#xe1;stico de la mamposter&#xed;a, MPa, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>A</italic>
							<sub>
								<italic>c</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>&#xc1;rea de los EVC, m<sup>2</sup>, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>E</italic>
							<sub>
								<italic>c</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>M&#xf3;dulo el&#xe1;stico de los EVC, MPa, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>v</italic>
							<sub>
								<italic>r</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>Esfuerzo cortante resistente, MPa, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>v</italic>
							<sub>
								<italic>m</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>Esfuerzo cortante promedio de la mamposter&#xed;a, obtenido del ensaye de muretes, MPa, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>L</italic>
							<sub>
								<italic>dm</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>Longitud-diagonal del muro sin considerar los EVC, m, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>&#x3b3;</italic>
							<sub>
								<italic>m</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>Deformaci&#xf3;n tangencial igual a 0.007 (<xref ref-type="bibr" rid="B15">15</xref>), adimensional,</p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>&#x3b3;</italic>
							<sub>
								<italic>ult</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>Deformaci&#xf3;n &#xfa;ltima igual a 0.0015 (<xref ref-type="bibr" rid="B15">15</xref>), adimensional</p>
						</def>
					</def-item>
				</def-list>
			</sec>
			<sec id="sec3.3">
				<label>3.3.</label>
				<title>Caracter&#xed;sticas de los EVC</title>
				<p>La ley constitutiva del hormig&#xf3;n y del acero utilizados en los EVC requiere los siguientes factores (<xref ref-type="bibr" rid="B16">16</xref>):</p>
				<def-list id="d6">
					<def-item>
						<term>
							<italic>&#x3c1;</italic>
							<sub>
								<italic>w</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>Cuant&#xed;a de acero transversal, adimensional,</p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>s</italic>, </term>
						<def>
							<p>Separaci&#xf3;n de estribos, m,</p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>E</italic>
							<sub>
								<italic>S</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>M&#xf3;dulo de elasticidad del acero, MPa, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>f</italic>
							<sub>
								<italic>y</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>Esfuerzo de fluencia nominal del acero longitudinal, MPa, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>f</italic>
							<sub>
								<italic>c</italic>
							</sub>
							<italic>&#x2019;</italic>, </term>
						<def>
							<p>Resistencia del hormig&#xf3;n a compresi&#xf3;n, MPa, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>f</italic>
							<sub>
								<italic>yh</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>Esfuerzo de fluencia del acero de refuerzo transversal, MPa, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>&#x3c1;</italic>
							<sub>
								<italic>s</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>Volumen de hormig&#xf3;n confinado, m<sup>3</sup>, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>&#x3c1;,</italic>
						</term>
						<def>
							<p>Cuant&#xed;a de acero longitudinal, adimensional</p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>b</italic>, </term>
						<def>
							<p>Distancia entre ramas de los estribos, m, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term> &#x3b5; <sub>c</sub>, </term>
						<def>
							<p>Deformaci&#xf3;n del concreto, adimensional, </p>
						</def>
					</def-item>
					<def-item>
						<term>
							<italic>k</italic>, </term>
						<def>
							<p>Factor de confinamiento, adimensional</p>
						</def>
					</def-item>
				</def-list>
				<p>El factor de confinamiento se eval&#xfa;a con la <xref ref-type="disp-formula" rid="e16">f&#xf3;rmula 16</xref>. Las f&#xf3;rmulas [<xref ref-type="disp-formula" rid="e17 e18 e19 e20 e21 e22">17-22</xref>] definen el modelo. </p>
				<disp-formula id="e16">
					<mml:math id="mml-16">
						<mml:mi>k</mml:mi>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mn>1</mml:mn>
						<mml:mo>+</mml:mo>
						<mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mo>(</mml:mo>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>&#x3c1;</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>s</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>f</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>y</mml:mi>
										<mml:mi>h</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
							<mml:mo>/</mml:mo>
							<mml:mrow>
								<mml:msup>
									<mml:mrow>
										<mml:msub>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>f</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>c</mml:mi>
											</mml:mrow>
										</mml:msub>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>'</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msup>
							</mml:mrow>
						</mml:mrow>
						<mml:mo>)</mml:mo>
					</mml:math>
					<label>[16]</label>
				</disp-formula>
				<p>Si &#x3b5;<sub>c</sub> &#x2264;0.002<italic>k</italic>
				</p>
				<disp-formula id="e17">
					<mml:math id="mml-17">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>f</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>c</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mi>k</mml:mi>
						<mml:msubsup>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>f</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>c</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>'</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msubsup>
						<mml:mfenced close="]" open=" [" separators="|">
							<mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mo>(</mml:mo>
										<mml:msub>
											<mml:mrow>
												<mml:mn>2</mml:mn>
												<mml:mi>&#x3b5;</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>c</mml:mi>
											</mml:mrow>
										</mml:msub>
									</mml:mrow>
									<mml:mo>/</mml:mo>
									<mml:mrow>
										<mml:mn>0.002</mml:mn>
										<mml:mi>k</mml:mi>
										<mml:mo>)</mml:mo>
										<mml:mo>-</mml:mo>
										<mml:msup>
											<mml:mrow>
												<mml:mfenced separators="|">
													<mml:mrow>
														<mml:mrow>
															<mml:mrow>
																<mml:msub>
																	<mml:mrow>
																		<mml:mi>&#x3b5;</mml:mi>
																	</mml:mrow>
																	<mml:mrow>
																		<mml:mi>c</mml:mi>
																	</mml:mrow>
																</mml:msub>
															</mml:mrow>
															<mml:mo>/</mml:mo>
															<mml:mrow>
																<mml:mn>0.002</mml:mn>
																<mml:mi>k</mml:mi>
															</mml:mrow>
														</mml:mrow>
													</mml:mrow>
												</mml:mfenced>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mn>2</mml:mn>
											</mml:mrow>
										</mml:msup>
									</mml:mrow>
								</mml:mrow>
							</mml:mrow>
						</mml:mfenced>
					</mml:math>
					<label>[17]</label>
				</disp-formula>
				<p>Si 0.002<italic>k</italic>&lt; <italic>&#x3b5;</italic>
					<sub>
						<italic>c</italic>
					</sub> &#x2264;<italic>&#x3b5;</italic>
					<sub>
						<italic>20c</italic>
					</sub>
				</p>
				<disp-formula id="e18">
					<mml:math id="mml-18">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>f</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>c</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mi>k</mml:mi>
						<mml:msubsup>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>f</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>c</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>'</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msubsup>
						<mml:mfenced close="]" open=" [" separators="|">
							<mml:mrow>
								<mml:mn>1</mml:mn>
								<mml:mo>-</mml:mo>
								<mml:mi>Z</mml:mi>
								<mml:mfenced separators="|">
									<mml:mrow>
										<mml:msub>
											<mml:mrow>
												<mml:mi mathvariant="normal">&#x3b5;</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>c</mml:mi>
											</mml:mrow>
										</mml:msub>
										<mml:mo>-</mml:mo>
										<mml:mn>0.002</mml:mn>
										<mml:mi mathvariant="normal">k</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:mfenced>
							</mml:mrow>
						</mml:mfenced>
					</mml:math>
					<label>[18]</label>
				</disp-formula>
				<disp-formula id="e19">
					<mml:math id="mml-19">
						<mml:mi>Z</mml:mi>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mfrac>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>0.5</mml:mn>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>&#x3b5;</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mn>50</mml:mn>
										<mml:mi>u</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:mo>+</mml:mo>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>&#x3b5;</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mn>50</mml:mn>
										<mml:mi>h</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:mo>-</mml:mo>
								<mml:mn>0.002</mml:mn>
								<mml:mi>k</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:mfrac>
					</mml:math>
					<label>[19]</label>
				</disp-formula>
				<disp-formula id="e20">
					<mml:math id="mml-20">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>&#x3b5;</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>50</mml:mn>
								<mml:mi>h</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mn>0.75</mml:mn>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>&#x3c1;</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>s</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:msqrt>
							<mml:mfrac bevelled="true">
								<mml:mrow>
									<mml:mi>b</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>s</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:msqrt>
					</mml:math>
					<label>[20]</label>
				</disp-formula>
				<disp-formula id="e21">
					<mml:math id="mml-21">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>&#x3b5;</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>50</mml:mn>
								<mml:mi>u</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mfrac>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>3</mml:mn>
								<mml:mo>+</mml:mo>
								<mml:mn>0.29</mml:mn>
								<mml:msup>
									<mml:mrow>
										<mml:msub>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>f</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>c</mml:mi>
											</mml:mrow>
										</mml:msub>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>'</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msup>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>145</mml:mn>
								<mml:msup>
									<mml:mrow>
										<mml:msub>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>f</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>c</mml:mi>
											</mml:mrow>
										</mml:msub>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>'</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msup>
								<mml:mo>-</mml:mo>
								<mml:mn>1000</mml:mn>
							</mml:mrow>
						</mml:mfrac>
					</mml:math>
					<label>[21]</label>
				</disp-formula>
				<disp-formula id="e22">
					<mml:math id="mml-22">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>&#x3b5;</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>20</mml:mn>
								<mml:mi>c</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mfrac>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>0.8</mml:mn>
								<mml:mi>k</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>Z</mml:mi>
								<mml:mo>+</mml:mo>
								<mml:mn>0.002</mml:mn>
								<mml:mi>k</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:mfrac>
					</mml:math>
					<label>[22]</label>
				</disp-formula>
				<fig id="f6">
					<label>Figura 6</label>
					<caption>
						<title>Modelo propuesto del comportamiento del hormig&#xf3;n.</title>
					</caption>
					<graphic id="gra-6" xlink:href="IC-74-566-e441-gf6.png"/>
					<attrib>(<xref ref-type="bibr" rid="B16">16</xref>)</attrib>
				</fig>
				<p>La <xref ref-type="fig" rid="f7">Figura 7</xref> muestra el diagrama momento-curvatura obtenido de los EVC. Finalmente, la rigidez lateral de los EVC y su cortante asociado a los dos estados l&#xed;mite que la definen (<xref ref-type="bibr" rid="B17">17</xref>): Momento de agrietamiento <italic>M</italic>
					<sub>
						<italic>agr</italic>
					</sub> y momento de fluencia <italic>M</italic>
					<sub>
						<italic>y</italic>
					</sub> , se calculan con las f&#xf3;rmulas [<xref ref-type="disp-formula" rid="e23">23</xref> y <xref ref-type="disp-formula" rid="e24">24</xref>], donde <italic>H</italic> es la altura de los EVC. <italic>EI</italic> y <italic>M</italic> var&#xed;an conforme al proceso de carga de la <xref ref-type="fig" rid="f7">Figura 7</xref>.</p>
				<fig id="f7">
					<label>Figura 7</label>
					<caption>
						<title>Diagrama momento-curvatura de los EVC.</title>
					</caption>
					<graphic id="gra-7" xlink:href="IC-74-566-e441-gf7.png"/>
					<attrib>(<xref ref-type="bibr" rid="B15">15</xref>)</attrib>
				</fig>
				<disp-formula id="e23">
					<mml:math id="mml-23">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>K</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>c</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>12</mml:mn>
								<mml:mi>E</mml:mi>
								<mml:mi>I</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mo>/</mml:mo>
							<mml:mrow>
								<mml:msup>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>H</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mn>3</mml:mn>
									</mml:mrow>
								</mml:msup>
							</mml:mrow>
						</mml:mrow>
					</mml:math>
					<label>[23]</label>
				</disp-formula>
				<disp-formula id="e24">
					<mml:math id="mml-24">
						<mml:mi>V</mml:mi>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>2</mml:mn>
								<mml:mi>M</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mo>/</mml:mo>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>H</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:mrow>
					</mml:math>
					<label>[24]</label>
				</disp-formula>
			</sec>
			<sec id="sec3.4">
				<label>3.4.</label>
				<title>Curva envolvente propuesta</title>
				<p>La curva resistente envolvente del muro de mamposter&#xed;a se muestra en la <xref ref-type="fig" rid="f8">Figura 8</xref>. En los puntos 2 y 3 ocurre el agrietamiento de la mamposter&#xed;a y/o EVC, en los puntos 4 y 5 falla la mamposter&#xed;a y/o EVC. Finalmente, el punto 6 refleja el colapso del sistema. La curva es una combinaci&#xf3;n de las propuestas en las referencias (<xref ref-type="bibr" rid="B12">12</xref>, <xref ref-type="bibr" rid="B14">14</xref>, <xref ref-type="bibr" rid="B15">15</xref>).</p>
				<fig id="f8">
					<label>Figura 8</label>
					<caption>
						<title>Curva envolvente propuesta.</title>
					</caption>
					<graphic id="gra-8" xlink:href="IC-74-566-e441-gf8.png"/>
				</fig>
				<p>Los puntos 2 al 5 de la curva propuesta, se obtienen (<xref ref-type="bibr" rid="B15">15</xref>):</p>
				<list list-type="simple">
					<list-item>
						<p>1. Obtener la matriz de rigidez del muro a partir de la rigidez de los elementos. Ambos materiales tienen comportamiento lineal en el primer incremento.</p>
					</list-item>
				</list>
				<disp-formula id="e25">
					<mml:math id="mml-25">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>K</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>T</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>K</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>M</mml:mi>
								<mml:mi>i</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>+</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>n</mml:mi>
								<mml:mi>K</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>C</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math>
					<label>[25]</label>
				</disp-formula>
				<def-list id="d7">
					<def-item>
						<term>
							<italic>n</italic>, </term>
						<def>
							<p>N&#xfa;mero de elementos confinantes</p>
						</def>
					</def-item>
				</def-list>
				<list list-type="simple">
					<list-item>
						<p>2. Aplicar una fuerza lateral unitaria. </p>
					</list-item>
					<list-item>
						<p>3. Evaluar el desplazamiento de la estructura.</p>
					</list-item>
				</list>
				<disp-formula id="e26">
					<mml:math id="mml-26">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mo>&#x2206;</mml:mo>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>U</mml:mi>
								<mml:mi>N</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>1</mml:mn>
							</mml:mrow>
							<mml:mo>/</mml:mo>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>K</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>T</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
						</mml:mrow>
					</mml:math>
					<label>[26]</label>
				</disp-formula>
				<list list-type="simple">
					<list-item>
						<p>4. Obtener el cortante en cada elemento asociado a la fuerza unitaria, en la f&#xf3;rmula [27], <italic>k</italic>
							<sub>
								<italic>i</italic>
							</sub> es la rigidez de cada elemento.</p>
					</list-item>
				</list>
				<disp-formula id="e27">
					<mml:math id="mml-27">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>U</mml:mi>
								<mml:mi>N</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mo>(</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>k</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>i</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>)</mml:mo>
						<mml:mi>&#xa0;</mml:mi>
						<mml:mo>(</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mo>&#x2206;</mml:mo>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>U</mml:mi>
								<mml:mi>N</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>)</mml:mo>
					</mml:math>
					<label>[27]</label>
				</disp-formula>
				<list list-type="simple">
					<list-item>
						<p>5. Calcular el par&#xe1;metro &#x3b1; para cada elemento, f&#xf3;rmula [<xref ref-type="disp-formula" rid="e28">28</xref>], donde <italic>V</italic>
							<sub>
								<italic>S</italic>
							</sub> es el cortante resistente asociado al pr&#xf3;ximo punto de la curva de capacidad y <italic>V</italic>
							<sub>
								<italic>T</italic>
							</sub> es el cortante total acumulado.</p>
					</list-item>
				</list>
				<disp-formula id="e28">
					<mml:math id="mml-28">
						<mml:mi>&#x3b1;</mml:mi>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mfenced separators="|">
									<mml:mrow>
										<mml:msub>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>V</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>s</mml:mi>
											</mml:mrow>
										</mml:msub>
										<mml:mo>-</mml:mo>
										<mml:msub>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>V</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>T</mml:mi>
											</mml:mrow>
										</mml:msub>
									</mml:mrow>
								</mml:mfenced>
							</mml:mrow>
							<mml:mo>/</mml:mo>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>V</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>U</mml:mi>
										<mml:mi>N</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
						</mml:mrow>
					</mml:math>
					<label>[28]</label>
				</disp-formula>
				<list list-type="simple">
					<list-item>
						<p>6. Evaluar el incremento de cortante (<italic>&#x394;</italic>
							<sub>
								<italic>VEL</italic>
							</sub> ) para cada elemento en funci&#xf3;n del menor valor de <italic>&#x3b1;</italic> obtenido y actualizar el cortante acumulado (<italic>V</italic>
							<sub>
								<italic>AC</italic>
							</sub> ).</p>
					</list-item>
				</list>
				<disp-formula id="e29">
					<mml:math id="mml-29">
						<mml:mi mathvariant="normal">&#x394;</mml:mi>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>E</mml:mi>
								<mml:mi>L</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mi>&#x3b1;</mml:mi>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>U</mml:mi>
								<mml:mi>N</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math>
					<label>[29]</label>
				</disp-formula>
				<disp-formula id="e30">
					<mml:math id="mml-30">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>A</mml:mi>
								<mml:mi>C</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mo>&#x2211;</mml:mo>
						<mml:mi mathvariant="normal">&#x394;</mml:mi>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>E</mml:mi>
								<mml:mi>L</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math>
					<label>[30]</label>
				</disp-formula>
				<list list-type="simple">
					<list-item>
						<p>7. Evaluar el incremento de desplazamiento (<italic>&#x394;</italic>
							<sub>
								<italic>DES</italic>
							</sub> ) en funci&#xf3;n del valor de <italic>&#x3b1;</italic> elegido y actualizar el desplazamiento acumulado (<italic>&#x394;</italic>
							<sub>
								<italic>AC</italic>
							</sub> ).</p>
					</list-item>
				</list>
				<disp-formula id="e31">
					<mml:math id="mml-31">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mo>&#x2206;</mml:mo>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>D</mml:mi>
								<mml:mi>E</mml:mi>
								<mml:mi>S</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mi>&#x3b1;</mml:mi>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mo>&#x2206;</mml:mo>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>U</mml:mi>
								<mml:mi>N</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math>
					<label>[31]</label>
				</disp-formula>
				<disp-formula id="e32">
					<mml:math id="mml-32">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mo>&#x2206;</mml:mo>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>A</mml:mi>
								<mml:mi>C</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mo>&#x2211;</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi mathvariant="normal">&#x394;</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>D</mml:mi>
								<mml:mi>E</mml:mi>
								<mml:mi>S</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math>
					<label>[32]</label>
				</disp-formula>
				<list list-type="simple">
					<list-item>
						<p>8. Regresar al primer paso y repetir el proceso hasta que los elementos alcancen su capacidad.</p>
					</list-item>
					<list-item>
						<p>9. Se modifica el desplazamiento del muro debido al cortante m&#xe1;ximo (punto 5) con la f&#xf3;rmula [<xref ref-type="disp-formula" rid="e33">33</xref>] (<xref ref-type="bibr" rid="B12">12</xref>).</p>
					</list-item>
				</list>
				<disp-formula id="e33">
					<mml:math id="mml-33">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>d</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
								<mml:mi>m</mml:mi>
								<mml:mi>&#xe1;</mml:mi>
								<mml:mi>x</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>V</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>m</mml:mi>
										<mml:mi>&#xe1;</mml:mi>
										<mml:mi>x</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
							<mml:mo>/</mml:mo>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mn>0.25</mml:mn>
										<mml:mi>K</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>e</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
						</mml:mrow>
					</mml:math>
					<label>[33]</label>
				</disp-formula>
				<list list-type="simple">
					<list-item>
						<p>10. El valor m&#xe1;ximo de cortante se obtiene con la f&#xf3;rmula [<xref ref-type="disp-formula" rid="e34">34</xref>]. </p>
					</list-item>
				</list>
				<disp-formula id="e34">
					<mml:math id="mml-34">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>m</mml:mi>
								<mml:mi>&#xe1;</mml:mi>
								<mml:mi>x</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>u</mml:mi>
										<mml:mi>l</mml:mi>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>m</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>+</mml:mo>
						<mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>2</mml:mn>
								<mml:mi>n</mml:mi>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>M</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>y</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
							<mml:mo>/</mml:mo>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>H</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:mrow>
					</mml:math>
					<label>[34]</label>
				</disp-formula>
				<def-list id="d8">
					<def-item>
						<term>
							<italic>M</italic>
							<sub>
								<italic>y</italic>
							</sub> , </term>
						<def>
							<p>Momento de fluencia de los EVC,</p>
						</def>
					</def-item>
				</def-list>
				<list list-type="simple">
					<list-item>
						<p>11. Para el punto 6 se calculan el cortante &#xfa;ltimo <italic>V</italic>
							<sub>
								<italic>u</italic>
							</sub> y el desplazamiento &#xfa;ltimo <italic>d</italic>
							<sub>
								<italic>u</italic>
							</sub> con las f&#xf3;rmulas [<xref ref-type="disp-formula" rid="e35">35</xref>] y [<xref ref-type="disp-formula" rid="e36">36</xref>], respectivamente (<xref ref-type="bibr" rid="B14">14</xref> y <xref ref-type="bibr" rid="B12">12</xref>).</p>
					</list-item>
				</list>
				<disp-formula id="e35">
					<mml:math id="mml-35">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>U</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mn>0.80</mml:mn>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>m</mml:mi>
								<mml:mi>&#xe1;</mml:mi>
								<mml:mi>x</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math>
					<label>[35]</label>
				</disp-formula>
				<disp-formula id="e36">
					<mml:math id="mml-36">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>d</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>U</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>d</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
								<mml:mi>m</mml:mi>
								<mml:mi>&#xe1;</mml:mi>
								<mml:mi>x</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>+</mml:mo>
						<mml:mfenced separators="|">
							<mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mn>0.20</mml:mn>
										<mml:msub>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>V</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>m</mml:mi>
												<mml:mi>&#xe1;</mml:mi>
												<mml:mi>x</mml:mi>
											</mml:mrow>
										</mml:msub>
									</mml:mrow>
									<mml:mo>/</mml:mo>
									<mml:mrow>
										<mml:mn>0.0643</mml:mn>
										<mml:msub>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>K</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>e</mml:mi>
											</mml:mrow>
										</mml:msub>
									</mml:mrow>
								</mml:mrow>
							</mml:mrow>
						</mml:mfenced>
					</mml:math>
					<label>[36]</label>
				</disp-formula>
				<p>Finalmente, la curva de capacidad se obtiene al graficar la distorsi&#xf3;n contra la fuerza cortante para cada incremento de an&#xe1;lisis. La distorsi&#xf3;n es la raz&#xf3;n entre el desplazamiento lateral (<italic>&#x394;</italic>) y altura (<italic>H</italic>) del muro, f&#xf3;rmula [<xref ref-type="disp-formula" rid="e37">37</xref>].</p>
				<disp-formula id="e37">
					<mml:math id="mml-37">
						<mml:mi>R</mml:mi>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mo>&#x2206;</mml:mo>
							</mml:mrow>
							<mml:mo>/</mml:mo>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>H</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:mrow>
					</mml:math>
					<label>[37]</label>
				</disp-formula>
			</sec>
		</sec>
		<sec id="sec4">
			<label>4.</label>
			<title>Validaci&#xf3;n del m&#xe9;todo propuesto en muros y estructuras tridimensionales</title>
			<p>La metodolog&#xed;a se aplic&#xf3; a 21 muros de mamposter&#xed;a confinada, cuyas caracter&#xed;sticas geom&#xe9;tricas-mec&#xe1;nicas se obtuvieron de pruebas experimentales en muros a escala real realizadas en Latinoam&#xe9;rica. Para m&#xe1;s informaci&#xf3;n al respecto se sugiere consultar en (<xref ref-type="bibr" rid="B18">18</xref>). El an&#xe1;lisis estad&#xed;stico muestra una relaci&#xf3;n promedio de 1.07 con un coeficiente de variaci&#xf3;n igual a 0.31 entre las energ&#xed;as disipadas obtenidas en la curva envolvente num&#xe9;rica respecto a la experimental en los muros analizados.</p>
			<p>En este documento se extiende la aplicaci&#xf3;n a muros confinados por m&#xe1;s de dos EVC y estructuras tridimensionales, comparando los resultados con valores experimentales y resultados de modelos de elementos finitos desarrollados por otros autores. En la <xref ref-type="fig" rid="f9">Figura 9a</xref> se muestran las dimensiones de los muros ensayados en (<xref ref-type="bibr" rid="B19">19</xref>). Las <xref ref-type="fig" rid="f9">figuras 9b</xref>, <xref ref-type="fig" rid="f9">9c</xref> y <xref ref-type="fig" rid="f9">9d</xref> muestran el resto de las estructuras analizadas. Las propiedades mec&#xe1;nicas de la mamposter&#xed;a (elaborada con piezas cer&#xe1;micas) y EVC se encuentran en la <xref ref-type="table" rid="t2">Tabla 2</xref>. </p>
			<fig id="f9">
				<label>Figura 9</label>
				<caption>
					<title>Caracter&#xed;sticas de los sistemas</title>
					<p>a) ME6 y ME7 (<xref ref-type="bibr" rid="B19">19</xref>), b) WWW (<xref ref-type="bibr" rid="B18">18</xref>), c) 3D (<xref ref-type="bibr" rid="B18">18</xref>) y d) MCM (<xref ref-type="bibr" rid="B1">1</xref>). Dimensiones en cm.</p>
				</caption>
				<graphic id="gra-9" xlink:href="IC-74-566-e441-gf9.png"/>
			</fig>
			<table-wrap id="t2">
				<label>Tabla 2</label>
				<caption>
					<title>Propiedades mec&#xe1;nicas de la mamposter&#xed;a y elementos confinantes.</title>
				</caption>
				<table>
					<colgroup>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
					</colgroup>
					<thead>
						<tr>
							<th align="center">Muro</th>
							<th align="center">
								<bold>
									<italic>&#x3c3;</italic>, MPa</bold>
							</th>
							<th align="center">
								<italic>v</italic>
								<sub>
									<italic>m</italic>
								</sub> , MPa</th>
							<th align="center">
								<italic>E</italic>
								<sub>
									<italic>m</italic>
								</sub> , MPa</th>
							<th align="center">
								<italic>f</italic>
								<sub>
									<italic>c</italic>
								</sub> &#x2019;, MPa</th>
							<th align="center">
								<italic>E</italic>
								<sub>
									<italic>c</italic>
								</sub> , MPa</th>
							<th align="center">
								<italic>f</italic>
								<sub>
									<italic>y</italic>
								</sub> , MPa</th>
							<th align="center">
								<italic>E</italic>
								<sub>
									<italic>s</italic>
								</sub> , MPa</th>
						</tr>
					</thead>
					<tbody>
						<tr>
							<td align="center">ME6 (<xref ref-type="bibr" rid="B19">19</xref>)</td>
							<td align="center">0.98</td>
							<td align="center">0.77</td>
							<td align="center">4,442.90</td>
							<td align="center">24.71</td>
							<td align="center">12,122.49</td>
							<td align="center">411.88</td>
							<td align="center">196,133.00</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="center">ME7 (<xref ref-type="bibr" rid="B19">19</xref>)</td>
							<td align="center">0.98</td>
							<td align="center">0.66</td>
							<td align="center">4,187.73</td>
							<td align="center">30.20</td>
							<td align="center">12,222.13</td>
							<td align="center">411.88</td>
							<td align="center">196,133.00</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="center">WWW (<xref ref-type="bibr" rid="B18">18</xref>)</td>
							<td align="center">0.49</td>
							<td align="center">0.59</td>
							<td align="center">2,965.53</td>
							<td align="center">19.61</td>
							<td align="center">18,534.57</td>
							<td align="center">454.05</td>
							<td align="center">184,365.02</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="center">3D (<xref ref-type="bibr" rid="B18">18</xref>)</td>
							<td align="center">0.49</td>
							<td align="center">0.59</td>
							<td align="center">1,494.53</td>
							<td align="center">21.57</td>
							<td align="center">13,886.22</td>
							<td align="center">411.88</td>
							<td align="center">196,133.00</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="center">MCM (<xref ref-type="bibr" rid="B1">1</xref>)</td>
							<td align="center">0.0084</td>
							<td align="center">0.33</td>
							<td align="center">1,529.84</td>
							<td align="center">19.12</td>
							<td align="center">20,888.16</td>
							<td align="center">412.86</td>
							<td align="center">196,133.00</td>
						</tr>
					</tbody>
				</table>
			</table-wrap>
			<p>La <xref ref-type="table" rid="t3">Tabla 3</xref> presenta el c&#xe1;lculo implementado en una hoja de c&#xe1;lculo del sistema ME6 y sus envolventes experimental y num&#xe9;rica est&#xe1;n en la <xref ref-type="fig" rid="f10">Figura 10</xref>. Para el caso del modelo ME7, las envolventes se muestran en la <xref ref-type="fig" rid="f11">Figura 11</xref>. En todos los sistemas se supone que la curva envolvente de capacidad es la misma en ambas direcciones. </p>
			<table-wrap id="t3">
				<label>Tabla 3</label>
				<caption>
					<title>Procedimiento de c&#xe1;lculo del muro ME6.</title>
				</caption>
				<table>
					<colgroup>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
					</colgroup>
					<thead>
						<tr>
							<th align="center" colspan="4" rowspan="2">Elementos de hormig&#xf3;n armado (EVC) </th>
							<th align="center" colspan="4">Mamposter&#xed;a </th>
						</tr>
						<tr>
							<th align="center" colspan="2">Segmento 1 </th>
							<th align="center" colspan="2">Segmento 2 </th>
						</tr>
					</thead>
					<tbody>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>M</italic>
								<sub>
									<italic>agr</italic>
								</sub> [(kN)(m)]</td>
							<td align="center">2.41</td>
							<td align="left">
								<italic>EI</italic>
								<sub>
									<italic>agr</italic>
								</sub> [(kN)(m<sup>2</sup>)]</td>
							<td align="center">710.53</td>
							<td align="left">
								<italic>V</italic>
								<sub>
									<italic>agrm</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center">130.06</td>
							<td align="left">
								<italic>V</italic>
								<sub>
									<italic>agrm</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center">130.06</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>M</italic>
								<sub>
									<italic>y</italic>
								</sub> [(kN)(m)]</td>
							<td align="center">10.68</td>
							<td align="left">
								<italic>EI</italic>
								<sub>
									<italic>y</italic>
								</sub> [(kN)(m<sup>2</sup>)]</td>
							<td align="center">357.01</td>
							<td align="left">
								<italic>V</italic>
								<sub>
									<italic>ultm</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center">294.36</td>
							<td align="left">
								<italic>V</italic>
								<sub>
									<italic>ultm</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center">294.36</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>H</italic> (m)</td>
							<td align="center">2.5</td>
							<td align="left"> </td>
							<td align="left">&#xa0;</td>
							<td align="left"> </td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="left"> </td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>V</italic>
								<sub>
									<italic>agrc</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center">1.93</td>
							<td align="left">
								<italic>K</italic>
								<sub>
									<italic>c1</italic>
								</sub> (kN/m)</td>
							<td align="center">545.69</td>
							<td align="left">
								<italic>K</italic>
								<sub>
									<italic>m1</italic>
								</sub> (kN/m)</td>
							<td align="center">66,954.85</td>
							<td align="left">
								<italic>K</italic>
								<sub>
									<italic>m1</italic>
								</sub> (kN/m)</td>
							<td align="center">66,954.85</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>V</italic>
								<sub>
									<italic>yc</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center">8.54</td>
							<td align="left">
								<italic>K</italic>
								<sub>
									<italic>c2</italic>
								</sub> (kN/m)</td>
							<td align="center">274.19</td>
							<td align="left">
								<italic>K</italic>
								<sub>
									<italic>m2</italic>
								</sub> (kN/m)</td>
							<td align="center">74,007.25</td>
							<td align="left">
								<italic>K</italic>
								<sub>
									<italic>m2</italic>
								</sub> (kN/m)</td>
							<td align="center">74,007.25</td>
						</tr>
					</tbody>
				</table>
			</table-wrap>
			<table-wrap id="t4">
				<table>
					<colgroup>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
					</colgroup>
					<thead>
						<tr>
							<th align="center" rowspan="2">
								<bold>Punto</bold>
							</th>
							<th align="center" rowspan="2">
								<bold>Variable</bold>
							</th>
							<th align="center" colspan="2">
								<bold>Segmento 1</bold>
							</th>
							<th align="center" colspan="2">
								<bold>Segmento 2</bold>
							</th>
							<th align="center" rowspan="2">
								<bold>Total</bold>
							</th>
							<th align="center" rowspan="2">
								<bold>Da&#xf1;o</bold>
							</th>
						</tr>
						<tr>
							<th align="center">
								<bold>Mamposter&#xed;a</bold>
							</th>
							<th align="center">
								<bold>EVC</bold>
							</th>
							<th align="center">
								<bold>Mamposter&#xed;a</bold>
							</th>
							<th align="center">
								<bold>EVC</bold>
							</th>
						</tr>
					</thead>
					<tbody>
						<tr>
							<td align="center" rowspan="6">2</td>
							<td align="left"> Rigidez (kN/m)</td>
							<td align="center"> 66,954.85</td>
							<td align="center"> 545.69</td>
							<td align="center"> 66,954.85</td>
							<td align="center"> 545.69</td>
							<td align="center"> 135,546.76</td>
							<td align="center" rowspan="5"> Agrietamiento de la mamposter&#xed;a </td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>&#x394;</italic>
								<sub>
									<italic>UN</italic>
								</sub> (m)</td>
							<td align="center">
								<italic>&#x394;</italic>
								<sub>
									<italic>UN</italic>
								</sub> = <italic>1 / K</italic>
								<sub>
									<italic>T</italic>
								</sub>
							</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center"> 7.38E-06</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>V</italic>
								<sub>
									<italic>UN</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center"> 0.494</td>
							<td align="center"> 0.0040</td>
							<td align="center"> 0.494</td>
							<td align="center"> 0.0040</td>
							<td align="center"> 1.00</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>&#x3b1;</italic>
							</td>
							<td align="center"> 263.30</td>
							<td align="center"> 479.39</td>
							<td align="center"> 263.30</td>
							<td align="center"> 479.39</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>&#x394;V</italic>
								<sub>
									<italic>EL</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center"> 130.06</td>
							<td align="center"> 1.06</td>
							<td align="center"> 130.06</td>
							<td align="center"> 1.06</td>
							<td align="center"> 263.30 (<italic>V2</italic>)</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>&#x394;</italic>
								<sub>
									<italic>DES</italic>
								</sub> (m)</td>
							<td align="center"> 1.94E-03</td>
							<td align="center">
								<italic>&#xa0;</italic>
							</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center">
								<italic>&#x394;</italic>
								<sub>
									<italic>AC</italic>
								</sub>
								<italic>= &#x394;2=</italic>
							</td>
							<td align="center"> 1.94E-03 (<italic>&#x394;2</italic>)</td>
							<td align="center">
								<italic>R2=&#x394;2/H</italic>
							</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="center" rowspan="7">3</td>
							<td align="left"> Rigidez (kN/m)</td>
							<td align="center"> 74,007.25</td>
							<td align="center"> 545.69</td>
							<td align="center"> 74,007.25</td>
							<td align="center"> 545.69</td>
							<td align="center"> 149,651.56</td>
							<td align="center" rowspan="6"> Agrietamiento de los EVC</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>&#x394;</italic>
								<sub>
									<italic>UN</italic>
								</sub> (m)</td>
							<td align="center">
								<italic>&#x394;</italic>
								<sub>
									<italic>UN</italic>
								</sub>
								<italic>= 1 / K</italic>
								<sub>
									<italic>T</italic>
								</sub>
							</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center"> 6.68E-06</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>V</italic>
								<sub>
									<italic>UN</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center"> 0.495</td>
							<td align="center"> 0.0036</td>
							<td align="center"> 0.495</td>
							<td align="center"> 0.0036</td>
							<td align="center"> 1.00</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>&#x3b1;</italic>
							</td>
							<td align="center"> 332.23</td>
							<td align="center"> 238.57</td>
							<td align="center"> 332.23</td>
							<td align="center"> 238.57</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>&#x394;V</italic>
								<sub>
									<italic>EL</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center"> 117.98</td>
							<td align="center"> 0.87</td>
							<td align="center"> 117.98</td>
							<td align="center"> 0.87</td>
							<td align="center"> 238.57</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>V</italic>
								<sub>
									<italic>AC</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center"> 248.04</td>
							<td align="center"> 1.93</td>
							<td align="center"> 248.04</td>
							<td align="center"> 1.93</td>
							<td align="center"> 501.87 (<italic>V3</italic>)</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>&#x394;</italic>
								<sub>
									<italic>DES</italic>
								</sub> (m)</td>
							<td align="center"> 1.59E-03</td>
							<td align="center">
								<italic>&#xa0;</italic>
							</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center">
								<italic>&#x394;</italic>
								<sub>
									<italic>AC</italic>
								</sub>
								<italic>= &#x394;3=</italic>
							</td>
							<td align="center"> 3.54E-03 (<italic>&#x394;3</italic>)</td>
							<td align="center">
								<italic>R3=&#x394;3/H</italic>
							</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="center" rowspan="7">4</td>
							<td align="left"> Rigidez (kN/m)</td>
							<td align="center"> 74,007.25</td>
							<td align="center"> 274.19</td>
							<td align="center"> 74,007.25</td>
							<td align="center"> 274.19</td>
							<td align="center"> 148,837.06</td>
							<td align="center" rowspan="6"> Colapso de la mamposter&#xed;a</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>&#x394;</italic>
								<sub>
									<italic>UN</italic>
								</sub> (m)</td>
							<td align="center">
								<italic>&#x394;</italic>
								<sub>
									<italic>UN</italic>
								</sub>
								<italic>= 1 / K</italic>
								<sub>
									<italic>T</italic>
								</sub>
							</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center"> 6.72E-06</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>V</italic>
								<sub>
									<italic>UN</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center"> 0.497</td>
							<td align="center"> 0.0018</td>
							<td align="center"> 0.497</td>
							<td align="center"> 0.0018</td>
							<td align="center"> 1.00</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>&#x3b1;</italic>
							</td>
							<td align="center"> 93.14</td>
							<td align="center"> 3590.28</td>
							<td align="center"> 93.14</td>
							<td align="center"> 3590.28</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>&#x394;V</italic>
								<sub>
									<italic>EL</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center"> 46.32</td>
							<td align="center"> 0.17</td>
							<td align="center"> 46.32</td>
							<td align="center"> 0.17</td>
							<td align="center"> 93.14</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>V</italic>
								<sub>
									<italic>AC</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center"> 294.36</td>
							<td align="center"> 2.10</td>
							<td align="center"> 294.36</td>
							<td align="center"> 2.10</td>
							<td align="center"> 595.02 (<italic>V4</italic>)</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>&#x394;</italic>
								<sub>
									<italic>DES</italic>
								</sub> (m)</td>
							<td align="center"> 6.26E-04</td>
							<td align="left"> </td>
							<td align="left"> </td>
							<td align="center">
								<italic>&#x394;</italic>
								<sub>
									<italic>AC</italic>
								</sub>
								<italic>= &#x394;4=</italic>
							</td>
							<td align="center"> 4.16E-03 (<italic>&#x394;4</italic>)</td>
							<td align="center">
								<italic>R4=&#x394;4/H</italic>
							</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="center" rowspan="7">5</td>
							<td align="left"> Rigidez (kN/m)</td>
							<td align="center"> 0.00</td>
							<td align="center"> 274.19</td>
							<td align="center"> 0.00</td>
							<td align="center"> 274.19</td>
							<td align="center"> 822.56</td>
							<td align="center" rowspan="6"> Colapso de los EVC</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>&#x394;</italic>
								<sub>
									<italic>UN</italic>
								</sub> (m)</td>
							<td align="center">
								<italic>&#x394;</italic>
								<sub>
									<italic>UN</italic>
								</sub>
								<italic>= 1 / K</italic>
								<sub>
									<italic>T</italic>
								</sub>
							</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center"> 1.22E-03</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>V</italic>
								<sub>
									<italic>UN</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center"> 0.00</td>
							<td align="center"> 0.33</td>
							<td align="center"> 0.00</td>
							<td align="center"> 0.33</td>
							<td align="center"> 1.00</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>&#x3b1;</italic>
							</td>
							<td align="center"> 0.00</td>
							<td align="center"> 19.33</td>
							<td align="center"> 0.00</td>
							<td align="center"> 19.33</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>&#x394;V</italic>
								<sub>
									<italic>EL</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center"> 0.00</td>
							<td align="center"> 6.44</td>
							<td align="center"> 0.00</td>
							<td align="center"> 6.44</td>
							<td align="center"> 19.33</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>V</italic>
								<sub>
									<italic>AC</italic>
								</sub> (kN)</td>
							<td align="center"> 294.36</td>
							<td align="center"> 8.54</td>
							<td align="center"> 294.36</td>
							<td align="center"> 8.54</td>
							<td align="center"> 614.34 (<italic>Vm&#xe1;x</italic>)</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left">
								<italic>&#x394;</italic>
								<sub>
									<italic>DES</italic>
								</sub> (m)</td>
							<td align="center"> 2.35E-02</td>
							<td align="center">
								<italic>&#xa0;</italic>
							</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center">
								<italic>&#x394;</italic>
								<sub>
									<italic>AC</italic>
								</sub>
								<italic>= &#x394;5=</italic>
							</td>
							<td align="center"> 2.8E-02 (<italic>&#x394;m&#xe1;x</italic>)</td>
							<td align="center">
								<italic>R5=&#x394;5/H</italic>
							</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="center" rowspan="3"> d5</td>
							<td align="left" colspan="2">
								<italic>K</italic>
								<sub>
									<italic>e</italic>
								</sub>
								<italic>=V</italic>
								<sub>
									<italic>agr</italic>
								</sub>
								<italic>/d</italic>
								<sub>
									<italic>agr</italic>
								</sub>
								<italic>= V2/</italic>&#x394;<italic>2</italic> (kN/m) </td>
							<td align="left"> </td>
							<td align="center"> </td>
							<td align="center">=</td>
							<td align="center"> 135,546.76</td>
							<td align="center"> Desplazamiento del punto 5</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left" colspan="2">
								<italic>K</italic>
								<sub>
									<italic>Vm&#xe1;x</italic>
								</sub>
								<italic>=0.25 K</italic>
								<sub>
									<italic>e</italic>
								</sub> (kN/m) </td>
							<td align="center"> </td>
							<td align="center"> </td>
							<td align="center">=</td>
							<td align="center"> 33,886.69</td>
							<td align="center"> </td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left" colspan="2">
								<italic>d</italic>
								<sub>
									<italic>5</italic>
								</sub>
								<italic>=d</italic>
								<sub>
									<italic>Vm&#xe1;x</italic>
								</sub>
								<italic>=V</italic>
								<sub>
									<italic>m&#xe1;x</italic>
								</sub>
								<italic>/K</italic>
								<sub>
									<italic>Vm&#xe1;x</italic>
								</sub> (m) </td>
							<td align="center"> </td>
							<td align="center"> </td>
							<td align="center">=</td>
							<td align="center"> 1.8E-02 (&#x394;m&#xe1;x)</td>
							<td align="center">
								<italic>Rm&#xe1;x=&#x394;5/H</italic>
							</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="center" rowspan="2">6</td>
							<td align="left" colspan="2">
								<italic>V</italic>
								<sub>
									<italic>u</italic>
								</sub>
								<italic>=0.80V</italic>
								<sub>
									<italic>m&#xe1;x</italic>
								</sub> (kN) </td>
							<td align="left">&#xa0;</td>
							<td align="left">&#xa0;</td>
							<td align="center">=</td>
							<td align="center"> 491.48 (<italic>Vult</italic>)</td>
							<td align="center" rowspan="2"> Colapso del sistema <italic>(Vm&#xe1;x, Rm&#xe1;x)</italic>
							</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left" colspan="2">
								<italic>d</italic>
								<sub>
									<italic>u</italic>
								</sub>
								<italic>=d</italic>
								<sub>
									<italic>Vm&#xe1;x</italic>
								</sub>
								<italic>+0.20V</italic>
								<sub>
									<italic>m&#xe1;x</italic>
								</sub>
								<italic>/&#x3b2;</italic>
								<sub>
									<italic>2</italic>
								</sub> (m) </td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center">&#xa0;</td>
							<td align="center">=</td>
							<td align="center"> 3.2E-02 (<italic>&#x394;ult</italic>)</td>
						</tr>
					</tbody>
				</table>
			</table-wrap>
			<fig id="f10">
				<label>Figura 10</label>
				<caption>
					<title>Envolventes sistema.</title>
					<p>ME6</p>
				</caption>
				<graphic id="gra-10" xlink:href="IC-74-566-e441-gf10.png"/>
			</fig>
			<fig id="f11">
				<label>Figura 11</label>
				<caption>
					<title>Envolventes sistema.</title>
					<p>ME7</p>
				</caption>
				<graphic id="gra-11" xlink:href="IC-74-566-e441-gf11.png"/>
			</fig>
			<p>Asimismo, las <xref ref-type="fig" rid="f12">Figuras 12</xref>, <xref ref-type="fig" rid="f13">13</xref> y <xref ref-type="fig" rid="f14">14</xref> muestran las envolventes experimental y num&#xe9;rica de los modelos WWW, 3D y MCM, respectivamente. </p>
			<fig id="f12">
				<label>Figura 12</label>
				<caption>
					<title>Envolventes mediante varios modelos sistema</title>
					<p>WWW</p>
				</caption>
				<graphic id="gra-12" xlink:href="IC-74-566-e441-gf12.png"/>
			</fig>
			<fig id="f13">
				<label>Figura 13</label>
				<caption>
					<title>Envolventes sistema.</title>
					<p>MCM</p>
				</caption>
				<graphic id="gra-13" xlink:href="IC-74-566-e441-gf13.png"/>
			</fig>
			<fig id="f14">
				<label>Figura 14</label>
				<caption>
					<title>Envolventes de varios modelos para el sistema.</title>
				</caption>
				<graphic id="gra-14" xlink:href="IC-74-566-e441-gf14.png"/>
				<p>3D</p>
			</fig>
			<p>El sistema estructural WWW (elementos confinantes y mamposter&#xed;a) fue modelado por Coral (<xref ref-type="bibr" rid="B20">20</xref>) mediante elementos finitos. Esta misma estructura fue analizada por &#xc1;lvarez (<xref ref-type="bibr" rid="B21">21</xref>) mediante el M&#xe9;todo de los Elementos Finitos (FEM) con un modelo de grieta giratoria y considerando que la mamposter&#xed;a es homog&#xe9;nea ante esfuerzos de tensi&#xf3;n, la comparaci&#xf3;n se muestra en la <xref ref-type="fig" rid="f12">Figura 12</xref>.</p>
			<p>Adicional al an&#xe1;lisis de Coral (<xref ref-type="bibr" rid="B20">20</xref>) con los mismos principios del sistema WWW, la estructura 3-D fue analizada por Z&#xfa;&#xf1;iga y Ter&#xe1;n (<xref ref-type="bibr" rid="B17">17</xref>) mediante el modelo de columna. Tambi&#xe9;n, Marques y Lourenco (<xref ref-type="bibr" rid="B22">22</xref>) propusieron un modelo anal&#xed;tico complejo basado en un enfoque de columna ancha que emplea una relaci&#xf3;n constitutiva fuerza lateral - desplazamiento. </p>
		</sec>
		<sec id="sec5">
			<label>5.</label>
			<title>Aplicaci&#xf3;n a estructuras tridimensionales propias de la zona de estudio</title>
			<p>El m&#xe9;todo fue aplicado a estructuras, seleccionadas arbitrariamente, con diferentes niveles y complejidad. La primera es una construcci&#xf3;n de un nivel, la segunda y tercera de dos niveles y la &#xfa;ltima est&#xe1; formada por tres niveles. Las cuatro edificaciones est&#xe1;n construidas en Guerrero (M&#xe9;xico), donde se conocen las caracter&#xed;sticas mec&#xe1;nicas y f&#xed;sicas de los materiales (<xref ref-type="bibr" rid="B2">2</xref>), as&#xed; como las dimensiones de las piezas, geometr&#xed;a y distribuci&#xf3;n del acero en los EVC. La distribuci&#xf3;n arquitect&#xf3;nica, alturas de entrepiso y tipo de piezas se definen por criterios ambientales y normativos, accesibilidad y tradici&#xf3;n cultural, las piezas utilizadas en todos los muros de las cuatro construcciones son s&#xf3;lidas. En el c&#xe1;lculo de la capacidad no se consideran los muros con longitud menor a 1.0 m porque la capacidad resistente es muy baja. </p>
			<sec id="sec5.1">
				<label>5.1.</label>
				<title>Estructura de un nivel (# 1)</title>
				<p>Con la metodolog&#xed;a propuesta se obtuvieron las curvas de capacidad de cortante basal-distorsi&#xf3;n en las dos direcciones principales de una casa de salud de un nivel, &#xe1;rea construida de 42 m<sup>2</sup>. El sistema estructural est&#xe1; formado por muros de mamposter&#xed;a confinada de 15 cm de espesor y altura media de 2.75 m. La cubierta es una losa s&#xf3;lida de hormig&#xf3;n armado. La distribuci&#xf3;n de muros y secci&#xf3;n de EVC se muestran en la <xref ref-type="fig" rid="f15">Figura 15</xref>. Las propiedades de los materiales se muestran en la <xref ref-type="table" rid="t5">Tabla 4</xref>. </p>
				<fig id="f15">
					<label>Figura 15</label>
					<caption>
						<title>Distribuci&#xf3;n de muros (estructura # 1).</title>
						<p>Acotaciones en m.</p>
					</caption>
					<graphic id="gra-15" xlink:href="IC-74-566-e441-gf15.png"/>
				</fig>
				<table-wrap id="t5">
					<label>Tabla 4</label>
					<caption>
						<title>Propiedades mec&#xe1;nicas de materiales y fuerza cortante basal en distintitos tipos de estructura. </title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center">Estructura</th>
								<th align="center">
									<italic>v</italic>
									<sub>
										<italic>m</italic>
									</sub> , MPa</th>
								<th align="center">
									<italic>E</italic>
									<sub>
										<italic>m</italic>
									</sub> , MPa</th>
								<th align="center">
									<italic>f</italic>
									<sub>
										<italic>c</italic>
									</sub> &#x2019;, MPa</th>
								<th align="center">
									<italic>E</italic>
									<sub>
										<italic>c</italic>
									</sub> , MPa</th>
								<th align="center">
									<italic>f</italic>
									<sub>
										<italic>y</italic>
									</sub> , MPa</th>
								<th align="center">
									<italic>E</italic>
									<sub>
										<italic>s</italic>
									</sub> , MPa</th>
								<th align="center">
									<italic>V</italic>
									<sub>
										<italic>basal</italic>
									</sub> , kN</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="center">1</td>
								<td align="center">0.49</td>
								<td align="center">2,451.66</td>
								<td align="center">19.61</td>
								<td align="center">20,803.04</td>
								<td align="center">411.88</td>
								<td align="center">205,939.65</td>
								<td align="center">200.92</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="center">2</td>
								<td align="center">0.49</td>
								<td align="center">2,451.66</td>
								<td align="center">19.61</td>
								<td align="center">20,803.04</td>
								<td align="center">411.88</td>
								<td align="center">196,133.00</td>
								<td align="center">165.15</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="center">3</td>
								<td align="center">0.49</td>
								<td align="center">2,451.66</td>
								<td align="center">19.61</td>
								<td align="center">20,803.04</td>
								<td align="center">411.88</td>
								<td align="center">196,133.00</td>
								<td align="center">243.47</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="center">4</td>
								<td align="center">0.49</td>
								<td align="center">2,451.66</td>
								<td align="center">24.52</td>
								<td align="center">23,258.53</td>
								<td align="center">411.88</td>
								<td align="center">205,939.65</td>
								<td align="center">700.58</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
				<p>Para la evaluaci&#xf3;n de fuerzas s&#xed;smicas se utiliz&#xf3; el c&#xf3;digo local (<xref ref-type="bibr" rid="B23">23</xref>). El coeficiente de comportamiento s&#xed;smico es Q=2.0 en ambas direcciones con una aceleraci&#xf3;n espectral de 0.4.</p>
				<p>La curva envolvente total (CET) en cada direcci&#xf3;n, se obtiene mediante la superposici&#xf3;n de las envolventes de resistencia de todos los muros para una distorsi&#xf3;n dada (<xref ref-type="bibr" rid="B12">12</xref>), <xref ref-type="fig" rid="f16">Figura 16</xref>. La fuerza cortante total asociada a la distorsi&#xf3;n <italic>R</italic>
					<sub>
						<italic>i</italic>
					</sub> es:</p>
				<fig id="f16">
					<label>Figura 16</label>
					<caption>
						<title>Curva envolvente total.</title>
					</caption>
					<graphic id="gra-16" xlink:href="IC-74-566-e441-gf16.png"/>
				</fig>
				<disp-formula id="e38">
					<mml:math id="mml-38">
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
								<mml:mi>o</mml:mi>
								<mml:mi>t</mml:mi>
								<mml:mi>a</mml:mi>
								<mml:mi>l</mml:mi>
								<mml:mo>(</mml:mo>
								<mml:mi>i</mml:mi>
								<mml:mo>)</mml:mo>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>1</mml:mn>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>+</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>2</mml:mn>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>+</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>V</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>3</mml:mn>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math>
					<label>[38]</label>
				</disp-formula>
				<p>As&#xed;, la fuerza cortante basal actuante en ambas direcciones sin considerar periodo natural de la estructura es 200.92 kN. En la <xref ref-type="fig" rid="f17">Figura 17</xref> se muestran las curvas envolventes de capacidad basal carga-distorsi&#xf3;n y fuerza cortante basal en la planta baja del edificio.</p>
				<fig id="f17">
					<label>Figura 17</label>
					<caption>
						<title>Curvas envolventes y fuerza cortante basal en estructura # 1.</title>
					</caption>
					<graphic id="gra-17" xlink:href="IC-74-566-e441-gf17.png"/>
				</fig>
			</sec>
			<sec id="sec5.2">
				<label>5.2.</label>
				<title>Estructuras de dos niveles (# 2 y # 3)</title>
				<p>La estructura # 2 tiene uso habitacional con una superficie de 42.30m<sup>2</sup> en planta baja y 41.40 m<sup>2</sup> en primer nivel. La altura de entrepiso es 2.60 m. Las <xref ref-type="fig" rid="f18">Figuras 18a</xref> y <xref ref-type="fig" rid="f18">18b</xref> muestran la distribuci&#xf3;n de muros en planta baja y primer nivel.</p>
				<fig id="f18">
					<label>Figura 18</label>
					<caption>
						<title>Distribuci&#xf3;n de muros</title>
						<p>a) Planta baja (Estructura # 2), b) Primer nivel (Estructura # 2), c) Planta baja (Estructura # 3), d) Primer nivel (Estructura # 3). Acotaciones en m.</p>
					</caption>
					<graphic id="gra-18" xlink:href="IC-74-566-e441-gf18.png"/>
				</fig>
				<p>Los muros son de mamposter&#xed;a confinada con EVC y EHC (elementos horizontales confinantes), las piezas utilizadas tienen 15 cm de espesor. Las losas de entrepiso y azotea son de hormig&#xf3;n armado con 10 cm de espesor y est&#xe1;n armadas con varillas de 3/8&#x2019;&#x2019; de di&#xe1;metro. La fuerza cortante basal actuante en ambas direcciones es 165.15 kN. La <xref ref-type="fig" rid="f19">Figura 19a</xref> se muestran las curvas envolventes de capacidad carga-distorsi&#xf3;n y fuerza cortante basal, en la planta baja del edificio.</p>
				<fig id="f19">
					<label>Figura 19</label>
					<caption>
						<title>Curvas envolventes y fuerza cortante basal</title>
						<p>a) Estructura # 2, b) Estructura # 3 y c) Estructura # 4.</p>
					</caption>
					<graphic id="gra-19" xlink:href="IC-74-566-e441-gf19.png"/>
				</fig>
				<p>La estructura # 3 es una versi&#xf3;n ampliada de la estructura # 2. Tiene las mismas caracter&#xed;sticas en alturas de entrepiso, piezas, mamposter&#xed;a confinada, losa de entrepiso y azotea. La superficie de construcci&#xf3;n es 68.46 m<sup>2</sup> en planta baja y 63.30 m<sup>2</sup> en primer nivel. Las <xref ref-type="fig" rid="f18">Figuras 18c</xref> y <xref ref-type="fig" rid="f18">18d</xref> muestran la distribuci&#xf3;n de muros, respectivamente. La fuerza cortante basal actuante en ambas direcciones es 243.47 kN. La <xref ref-type="fig" rid="f19">Figura 19b</xref> muestra las curvas envolventes de capacidad carga-distorsi&#xf3;n y fuerza cortante basal, en la planta baja del edificio.</p>
			</sec>
			<sec id="sec5.3">
				<label>5.3.</label>
				<title>Estructura de tres niveles (# 4)</title>
				<p>En este caso se analiz&#xf3; un edificio de tres niveles con una superficie de 72 m<sup>2</sup> por cada nivel. La altura de entrepiso es 2.50 m. En la <xref ref-type="fig" rid="f20">Figura 20</xref> se muestra la planta tipo y la distribuci&#xf3;n de muros. </p>
				<fig id="f20">
					<label>Figura 20</label>
					<caption>
						<title>Planta tipo y distribuci&#xf3;n de muros (estructura #4).</title>
						<p>Acotaciones en m.</p>
					</caption>
					<graphic id="gra-20" xlink:href="IC-74-566-e441-gf20.png"/>
				</fig>
				<p>Los muros son de mamposter&#xed;a confinada con EVC y EHC, las piezas utilizadas tienen 14 cm de espesor; en el lado corto se colocaron muros de hormig&#xf3;n armado con 14 cm de espesor (no considerados en el an&#xe1;lisis). Las losas de entrepiso y azotea tambi&#xe9;n son de hormig&#xf3;n armado con 10 cm de espesor. La fuerza cortante basal actuante en ambas direcciones es 700.58 kN. Las curvas envolventes de capacidad carga-distorsi&#xf3;n y fuerza cortante basal en la planta baja del edificio se presentan en la <xref ref-type="fig" rid="f19">Figura 19c</xref>.</p>
			</sec>
		</sec>
		<sec id="sec6" sec-type="results|discussion">
			<label>6.</label>
			<title>Discusi&#xf3;n de resultados</title>
			<p>Como se observa, los resultados muestran la capacidad del m&#xe9;todo para evaluar la curva envolvente de capacidad. Sin embargo, debe comentarse lo siguiente: </p>
			<list list-type="alpha-lower">
				<list-item>
					<p>La rigidez inicial calculada es similar a la experimental.</p>
				</list-item>
				<list-item>
					<p>En los muros ME6 y ME7 se alcanzan valores de cortante m&#xe1;ximo similares pero las distorsiones son menores, la diferencia tiene su origen en el modelo fuerza cortante-distorsi&#xf3;n de la mamposter&#xed;a, <xref ref-type="fig" rid="f5">Figura 5</xref> y f&#xf3;rmulas <xref ref-type="disp-formula" rid="e14">14</xref>-<xref ref-type="disp-formula" rid="e15">15</xref>, obtenidos experimentalmente en pruebas de muretes con piezas s&#xf3;lidas, mientras que estos muros fueron elaborados con piezas multiperforadas, las cuales tienen menor capacidad de deformaci&#xf3;n.</p>
				</list-item>
				<list-item>
					<p>En el muro (WWW) y estructura 3D, ambas curvas son similares y el procedimiento propuesto alcanza mayor o igual precisi&#xf3;n que otros desarrollados con elementos finitos, los cuales exigen mucho esfuerzo computacional respecto al aqu&#xed; utilizado. </p>
				</list-item>
				<list-item>
					<p>La estructura MCM fue ensayada en India (<xref ref-type="bibr" rid="B1">1</xref>), entre las diferencias principales respecto a los muros utilizados en la calibraci&#xf3;n del modelo est&#xe1;n: espesores de muros aumentan a 22 cm, secciones transversales de EVC igual a 22 x 22 cm (columnas de hormig&#xf3;n armado), detalle constructivo en la interfaz EVC-pieza donde hay una penetraci&#xf3;n de 4 cm del hormig&#xf3;n, colocaci&#xf3;n de EHC adicional. Lo anterior explica las diferencias entre distorsiones y cortantes resistentes respecto a los experimentales. Como se observa, la distorsi&#xf3;n asociada al cortante m&#xe1;ximo es 1%, un par&#xe1;metro com&#xfa;n en elementos de hormig&#xf3;n, pero lejano en estructuras de mamposter&#xed;a (<xref ref-type="bibr" rid="B24">24</xref>).</p>
				</list-item>
			</list>
			<p>De acuerdo con la base de datos utilizados en la calibraci&#xf3;n (<xref ref-type="bibr" rid="B18">18</xref>) y los resultados obtenidos, para evaluar la envolvente de capacidad se propone un rango de las propiedades mec&#xe1;nicas de la mamposter&#xed;a y EVC en el que el modelo de c&#xe1;lculo ser&#xe1; aplicable. As&#xed;, el esfuerzo cortante promedio (<italic>v</italic>
				<sub>
					<italic>m</italic>
				</sub> ) tiene valores entre 0.35-0.65 MPa, la resistencia a compresi&#xf3;n del hormig&#xf3;n en EVC est&#xe1; entre 20 y 30 MPa, el esfuerzo vertical ser&#xe1; entre 0.5 -1.0 MPa, la dimensi&#xf3;n de los EVC paralela al muro no excede 20 cm, el espesor del muro no sobrepasa 15 cm. </p>
			<p>Este modelo simplificado fue originalmente presentado en (<xref ref-type="bibr" rid="B15">15</xref>) y mejorado en (<xref ref-type="bibr" rid="B18">18</xref>), entre las modificaciones est&#xe1;n: a) la deformaci&#xf3;n &#xfa;ltima de la mamposter&#xed;a, <xref ref-type="disp-formula" rid="e15">f&#xf3;rmula 15</xref>; b) las f&#xf3;rmulas para evaluar el punto 6; c) la modificaci&#xf3;n de la distorsi&#xf3;n del punto 5. Inicialmente, el m&#xe9;todo fue calibrado con datos experimentales de muros confinados por dos EVC; posteriormente, los autores realizaron una extensa b&#xfa;squeda bibliogr&#xe1;fica sobre ensayes de muros confinados por tres o m&#xe1;s EVC y/o estructuras tridimensionales, encontrando solamente los aqu&#xed; referenciados. </p>
			<p>En otro orden, las curvas de capacidad basal carga-distorsi&#xf3;n de las construcciones estudiadas indican valores de 2.20 a 4.50 de la relaci&#xf3;n cortante resistente vs. cortante actuante en la direcci&#xf3;n larga, donde normalmente existe mayor cantidad de muros. Sin embargo, el proyecto arquitect&#xf3;nico obliga a disminuir muros en la direcci&#xf3;n corta y la relaci&#xf3;n referida est&#xe1; entre 1.40 y 3.70 en las tres primeras construcciones, en la cuarta edificaci&#xf3;n (tres niveles) se reduce a 0.44, indicando un fallo estructural. Referente a la distorsi&#xf3;n permisible asociada al estado l&#xed;mite de seguridad estructural, el c&#xf3;digo local define valores de 0.005, mientras que las distorsiones asociadas al cortante m&#xe1;ximo est&#xe1;n entre 0.0025 a 0.0034; esto implica, de acuerdo con las <xref ref-type="fig" rid="f17">Figuras 17</xref>, <xref ref-type="fig" rid="f17">19</xref>, <xref ref-type="fig" rid="f17">20</xref> y <xref ref-type="fig" rid="f17">22</xref>, que el da&#xf1;o en las construcciones para la distorsi&#xf3;n normativa podr&#xed;a ser severo e impactar en la seguridad estructural y en costos excesivos de reparaci&#xf3;n.</p>
		</sec>
		<sec id="sec7" sec-type="conclusions">
			<label>7.</label>
			<title>Conclusiones</title>
			<p>El estudio del comportamiento de la mamposter&#xed;a confinada ante carga lateral es complejo, debido a la interacci&#xf3;n existente entre los elementos componentes (mortero, piezas de mamposter&#xed;a y elementos confinantes) y al comportamiento no lineal para bajos niveles de esfuerzo. Una forma simplificada de evaluar la curva basal de capacidad en muros de mamposter&#xed;a ante cargas laterales, generadas por la frecuente presencia de sismos, es considerar la mamposter&#xed;a-EVC como un macro-elemento compuesto por dos resortes: a) el primero asociado a la mamposter&#xed;a propiamente dicha y obtenido a partir de resultados de pruebas de muretes con comportamiento elastopl&#xe1;stico, b) el segundo asociado a los EVC y obtenido del diagrama momento-curvatura. Los resortes forman un sistema en paralelo con un desplazamiento horizontal como &#xfa;nico grado de libertad y el modo de fallo estructural supuesto es el agrietamiento: por tensi&#xf3;n diagonal sobre la mamposter&#xed;a y por cortante de los EVC. La curva propuesta tiene 5 puntos en un espacio bidimensional: distorsi&#xf3;n-carga lateral. El modelo aqu&#xed; desarrollado permite evaluar la curva de capacidad basal en construcciones de mamposter&#xed;a confinada en forma aproximada pero r&#xe1;pida y con bajo esfuerzo computacional. </p>
		</sec>
	</body>
	<back>
		<ref-list>
			<label>8.</label>
			<title>Referencias</title>
			<ref id="B1">
				<label>(1)</label>
				<mixed-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>Chourasia</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Bhattacharyya</surname>
							<given-names>S.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Bhandari</surname>
							<given-names>N.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Bhargava</surname>
							<given-names>P.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2016</year>
					<article-title>Seismic performance of different masonry buildings: full-scale experimental study</article-title>
					<source>American Society of Civil Engenineers</source>
					<volume>30</volume>
					<issue>5</issue>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1061/(ASCE)CF.1943-5509.0000850</pub-id>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B2">
				<label>(2)</label>
				<mixed-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>S&#xe1;nchez Tizapa</surname>
							<given-names>S.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Villase&#xf1;or Franco</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Guinto Herrera</surname>
							<given-names>E.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Barrag&#xe1;n Trinidad</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Mebarki</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2017</year>
					<article-title>A Proposal of Reference Values for Diagonal Compressive Strength and Compressive Strength of Masonry Design in Guerrero State, Mexico</article-title>
					<source>Revista ALCONPAT</source>
					<volume>7</volume>
					<issue>3</issue>
					<fpage>231</fpage>
					<lpage>246</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.21041/ra.v7i3.159</pub-id>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B3">
				<label>(3)</label>
				<mixed-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>Schacher</surname>
							<given-names>T.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Hart</surname>
							<given-names>T.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2015</year>
					<chapter-title>General aspects of confined masonry construction</chapter-title>
					<source>Construction Guidelines for Low-Rise Con&#xfb01;ned Masonry Buildings</source>
					<fpage>11</fpage>
					<lpage>20</lpage>
					<publisher-loc>Suiza</publisher-loc>
					<publisher-name>Confined Masonry Network</publisher-name>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B4">
				<label>(4)</label>
				<mixed-citation publication-type="confproc">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>Brzev</surname>
							<given-names>S.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Meli</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2012</year>
					<source>International guideline for seismic design of low-rise confined masonry buildings in regions of high seismic risk</source>
					<conf-name>15th World Conference on Earthquake Engineering 2012</conf-name>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B5">
				<label>(5)</label>
				<mixed-citation publication-type="report">
					<person-group person-group-type="author">
						<collab>SSN</collab>
					</person-group>
					<year>2017</year>
					<source>Reporte especial del sismo del 19 de septiembre de 2017</source>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://www.ssn.unam.mx/sismicidad/reportes-especiales/2017/SSNMX_rep_esp_20170919_Puebla-Morelos_M71.pdf">http://www.ssn.unam.mx/sismicidad/reportes-especiales/2017/SSNMX_rep_esp_20170919_Puebla-Morelos_M71.pdf</ext-link>
					<publisher-name>Servicio Sismol&#xf3;gico Nacional</publisher-name>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B6">
				<label>(6)</label>
				<mixed-citation publication-type="report">
					<person-group person-group-type="author">
						<collab>CICM</collab>
					</person-group>
					<year>2017</year>
					<source>Resumen preliminar de da&#xf1;os de los inmuebles inspeccionados por las brigadas del CICM del sismo del 19/09/2017</source>
					<publisher-name>Colegio de Ingenieros Civiles de M&#xe9;xico</publisher-name>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B7">
				<label>(7)</label>
				<mixed-citation publication-type="confproc">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>Vizconde</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Cortes</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Macas</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2017</year>
					<source>Da&#xf1;os y comportamiento estructural de edificaci&#xf3;n irregular en Bahia de Caraquez-Ecuador debido al sismo del 16 de abril de 2016</source>
					<conf-name>XXI Congreso Nacional de Ingenier&#xed;a S&#xed;smica</conf-name>
					<conf-loc>Guadalajara, Jalisco</conf-loc>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B8">
				<label>(8)</label>
				<mixed-citation publication-type="confproc">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>Valdebenito</surname>
							<given-names>G.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Alvarado</surname>
							<given-names>D.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Sandoval</surname>
							<given-names>C.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Aguilar</surname>
							<given-names>V.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2015</year>
					<source>Terremoto Iquique M<sub>w</sub>=8.2-01 Abril 2014: Da&#xf1;os observados y efectos de sitio en estructuras de alba&#xf1;iler&#xed;a</source>
					<conf-name>XI Congreso Chileno de Sismolog&#xed;a e Ingenier&#xed;a S&#xed;smica ACHISINA 2015</conf-name>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B9">
				<label>(9)</label>
				<mixed-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>Qiwang</surname>
							<given-names>Su</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Gaochuang</surname>
							<given-names>Cai</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Si Larbi</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2019</year>
					<article-title>Seismic Damage Assesment Indexes for Masonry Structures</article-title>
					<source>Journal of Structural Engineering</source>
					<volume>145</volume>
					<issue>7</issue>
					<elocation-id>04019066</elocation-id>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1061/(ASCE)ST.1943-541X.0002347</pub-id>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B10">
				<label>(10)</label>
				<mixed-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>Crisafulli</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Carr</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Park</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2000</year>
					<article-title>Analytical modelling of infilled frame structures- A general overview</article-title>
					<source>Bulletin of the New Zealand Society for Earthquake Engineering</source>
					<volume>33</volume>
					<issue>1</issue>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B11">
				<label>(11)</label>
				<mixed-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>Mann</surname>
							<given-names>W.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>M&#xfc;ller</surname>
							<given-names>H.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>1982</year>
					<article-title>Failure of shear-stressed masonry- An enlarged theory, test and application to shear walls</article-title>
					<source>Proceedings of the British Ceramic Society</source>
					<volume>1</volume>
					<fpage>139</fpage>
					<lpage>149</lpage>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B12">
				<label>(12)</label>
				<mixed-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>Alcocer</surname>
							<given-names>S.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Hern&#xe1;ndez</surname>
							<given-names>H.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Sandoval</surname>
							<given-names>H.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2013</year>
					<article-title>Envolvente de resistencia lateral de piso para estructuras de mamposter&#xed;a confinada</article-title>
					<source>Revista de Ingenier&#xed;a S&#xed;smica</source>
					<issue>89</issue>
					<fpage>24</fpage>
					<lpage>54</lpage>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B13">
				<label>(13)</label>
				<mixed-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>Xu</surname>
							<given-names>H.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Gentilini</surname>
							<given-names>C.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Yu</surname>
							<given-names>Z.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Wu</surname>
							<given-names>H.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Zhao</surname>
							<given-names>S.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2018</year>
					<article-title>A unified model for the seismic analysis of brick masonry structures</article-title>
					<source>Construction and building materiales</source>
					<issue>184</issue>
					<fpage>733</fpage>
					<lpage>751</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1016/j.conbuildmat.2018.06.208</pub-id>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B14">
				<label>(14)</label>
				<mixed-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>Tomazevic</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2000</year>
					<chapter-title>Seismic resistance verification of structutral walls</chapter-title>
					<source>Earthquake-resistant design of masonry buildings</source>
					<publisher-loc>London</publisher-loc>
					<publisher-name>Editorial Imperial College Press</publisher-name>
					<fpage>109</fpage>
					<lpage>123</lpage>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B15">
				<label>(15)</label>
				<mixed-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>S&#xe1;nchez</surname>
							<given-names>S.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Arroyo</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Jerez</surname>
							<given-names>S.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2010</year>
					<article-title>Modelo de un grado de libertad para evaluar la curva carga lateral-distorsi&#xf3;n en muros de mamposter&#xed;a confinada</article-title>
					<source>Revista de Ingenier&#xed;a S&#xed;smica</source>
					<issue>83</issue>
					<fpage>25</fpage>
					<lpage>42</lpage>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B16">
				<label>(16)</label>
				<mixed-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>Scott</surname>
							<given-names>B.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Park</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Priestley</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>1982</year>
					<article-title>Stress-strain behavior of concrete confined by overlapping hoops at low and high strain rates</article-title>
					<source>ACI Journal</source>
					<volume>79</volume>
					<issue>1</issue>
					<fpage>13</fpage>
					<lpage>27</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.14359/10875</pub-id>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B17">
				<label>(17)</label>
				<mixed-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>Z&#xfa;&#xf1;iga</surname>
							<given-names>O.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Ter&#xe1;n</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2008</year>
					<article-title>Evaluaci&#xf3;n basada en desplazamientos de edificaciones de mamposter&#xed;a confinada</article-title>
					<source>Revista de Ingenier&#xed;a S&#xed;smica</source>
					<volume>79</volume>
					<fpage>25</fpage>
					<lpage>48</lpage>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B18">
				<label>(18)</label>
				<mixed-citation publication-type="thesis">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>God&#xed;nez</surname>
							<given-names>V.M.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2019</year>
					<source>Propuesta de curva de capacidad carga-distorsi&#xf3;n para construcciones de mamposter&#xed;a confinada de baja altura, sujetas a efecto s&#xed;smico</source>
					<comment content-type="degree">Tesis de Maestr&#xed;a</comment>
					<publisher-loc>M&#xe9;xico</publisher-loc>
					<publisher-name>FI- UAGro</publisher-name>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B19">
				<label>(19)</label>
				<mixed-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>P&#xe9;rez</surname>
							<given-names>J.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Flores</surname>
							<given-names>L.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Alcocer</surname>
							<given-names>S.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2015</year>
					<article-title>An experimental study of confined masonry walls with varying aspect ratios</article-title>
					<source>Earthquake Spectra</source>
					<volume>31</volume>
					<issue>2</issue>
					<fpage>945</fpage>
					<lpage>968</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1193%2F090712EQS284M</pub-id>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B20">
				<label>(20)</label>
				<mixed-citation publication-type="thesis">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>Coral</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2004</year>
					<source>Revisi&#xf3;n de algunas de las hip&#xf3;tesis del m&#xe9;todo simplificado de an&#xe1;lisis s&#xed;smico para muros de mamposter&#xed;a confinada</source>
					<comment content-type="degree">Tesis de Maestr&#xed;a</comment>
					<publisher-loc>M&#xe9;xico</publisher-loc>
					<publisher-name>FI-UNAM</publisher-name>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B21">
				<label>(21)</label>
				<mixed-citation publication-type="thesis">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>&#xc1;lvarez</surname>
							<given-names>J.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2000</year>
					<source>Estudio anal&#xed;tico sobre el comportamiento no lineal de muros de mamposter&#xed;a confinada con y sin aberturas</source>
					<comment content-type="degree">Tesis de Maestr&#xed;a</comment>
					<publisher-loc>M&#xe9;xico</publisher-loc>
					<publisher-name>FI-UNAM</publisher-name>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B22">
				<label>(22)</label>
				<mixed-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<string-name>
							<surname>Marques</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</string-name>
						<string-name>
							<surname>Louren&#xe7;o</surname>
							<given-names>P.B.</given-names>
						</string-name>
					</person-group>
					<year>2013</year>
					<article-title>A model for pushover analysis of con&#xfb01;ned masonry structures: implementation and validation</article-title>
					<source>Bull Earthquake Eng</source>
					<volume>11</volume>
					<fpage>2133</fpage>
					<lpage>2150</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1007/s10518-013-9497-5</pub-id>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B23">
				<label>(23)</label>
				<mixed-citation publication-type="legal-doc">
					<person-group person-group-type="author">
						<collab>RCMEG</collab>
					</person-group>
					<year>1994</year>
					<source>Reglamento de Construcciones para los Municipios del Estado de Guerrero</source>
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B24">
				<label>(24)</label>
				<mixed-citation publication-type="legal-doc">
					<person-group person-group-type="author">
						<collab>NTCM</collab>
						<collab>RCCDMX</collab>
					</person-group>
					<year>2017</year>
					<article-title>Normas T&#xe9;cnicas Complementarias para Dise&#xf1;o y Construcci&#xf3;n de Estructuras de Mamposter&#xed;a. Reglamento de Construcciones de la Ciudad de M&#xe9;xico</article-title>
					<source>Gaceta Oficial de la Ciudad de M&#xe9;xico</source>
				</mixed-citation>
			</ref>
		</ref-list>
	</back>
</article>