The sacred orientation in the romanesque of the Val d’Aran

Authors

DOI:

https://doi.org/10.3989/ic.7229

Keywords:

archaeometry, Gisemundus, sacre orientation, romanesque, Val d’Aran

Abstract


This study presents a review and synthesis of various research works examining the orientation of the twenty-four Romanesque churches in the Val d’Aran, using archaeometric methodology. The results show that most of them were oriented towards the East in accordance with the liturgical treatises of the time. One group of them does this by observing the sun’s appearance on the horizon on the dates of the equinoxes. Another group follows an east-west orientation, with a methodological precision of (91,12º ± 2.15º). The region’s topography does not allow for alignment based on direct solar observation (E-W), so the churches were plotted using a geometrically based system. It is not possible to specify which were their instrumental tracings; inherited from Vitruvius, Higinio Gromático, Gerberto de Aurillac, but they could have been carried out with the most precise method: that of Gisemundo preserved in the nearby monastery of Ripoll (ACA 106).

Downloads

Download data is not yet available.

References

J. Lluis i Ginovart, M. López Piquer, S. Coll Pla y A. Costa Jover, "Topología de la arqueología litúrgica del primer románico del Val d'Aran," Arqueología de la Arquitectura, vol. 14, p. e059, 2017. https://doi.org/10.3989/arq.arqt.2017.013

J. Lluis i Ginovart, M. López-Piquer, S. Coll-Pla, A. Costa-Jover y J. Urbano-Lorente, "Orientation of the romanesque churches in the region of Val d'Aran, Spain (11th-13th centuries)," Archaeometry, vol. 61, no. 1, pp. 226-241, 2019. https://doi.org/10.1111/arcm.12396

M. Durliat y V. Allègre, Pyrénées Romanes, La nuit des temps Colections, la-Pierre-Qui-Vire. Paris: Zodiaque, 1969, pp. 173-209.

J. Serrate Forga, "Esquema del Arte Románico Aranés," Cuadernos de Arquitectura y Urbanismo, no. 116, pp. 54-63, 1976.

S. Coll-Pla, J. M. Puche-Fontanillas, A. Costa-Jover y J. Lluis i Ginovart, "Datación cronológica de las iglesias pertenecientes al primer románico en el Valle de Arán," Arqueología y Territorio Medieval, vol. 30, p. e791, 2023. https://doi.org/10.17561/aytm.v30.7915

E. Garland, Les débuts de l'art roman dans le Val d'Aran, Mémoires de la Société archéologique du midi de la France, vol. LXXII, pp. 82-105, 2012.

E. Ros, "The movable and immovable heritage of the Aran Valley and its management," en Stremah 2015. Proceedings of the Structural Studies, Repairs and Maintenance of Heritage Architecture XIV, C. Brebia, Ed. Southampton: Wessex Institute of Technology, 2015, pp. 469-480. https://doi.org/10.2495/STR150391

Ortíz de Zeballos, «La Val d'Aran, contenido de un paisaje», 16-28 y Segalàs Sala Urbanisme de montanha Val d'Aran, 23-32..

S. Coll-Pla, Estudi des Gleises en cornaenclinc de voutes escarramingades, Tesis doctoral, Universitat Rovira i Virgili, Reus, 2017, pp. 75-128.

Isidoro de Sevilla. (1919). Isidori Hispalensis episcopi. Etymologiarum sive Originvm libri XX. Recognovit brevique adnotatione critica instruxit W. M. Lindsay. Tomus II. Oxonii: e Typographeo Clarendoniano, pp. 167-169.

H. de Autún, Gemma Animae. Documenta Catholica Omnia. De Scriptoribus Ecclesiae Relatis. Migne JP. Patrologia Latina, MPL172, Col. 0541-0738B, 1895.

Sicardo de Cremona, De Mitrali Seu Tractatus De Officiis Ecclesiasticis, Documenta Catholica Omnia, De Scriptoribus Ecclesiae Relatis, Migne JP, Patrologia Latina, MPL213, cols. 0011-0011, 1855.

J. Beleth, Rationale divinorum officiorum, Documenta Catholica Omnia, De Scriptoribus Ecclesiae Relatis, Migne JP, Patrologia Latina, MPL202, cols. 0165-0167, 1855.

J. Pérez Valcárcel y V. Pérez Palmero, "La orientación de las iglesias románicas en la península ibérica," Anuario de Estudios Medievales, vol. 49, no. 2, pp. 761-791, 2019. https://doi.org/10.3989/aem.2019.49.2.14

M. Delcor, "Les églises romanes et l'origine de leur orientation," Les Cahiers de Saint-Michel de Cuxa, vol. 18, pp. 39 53, 1987. https://doi.org/10.3406/rsna.1987.3011

G. Romano, "Deviazioni negli orientamenti del tipo 'Sol Aequinoctialis'," Memorie della Società Astronomia Italiana, vol. 68, pp. 723-729, 1997.

H. Benson, "Church Orientations and Patronal Festivals," The Antiquaries Journal, vol. 36, pp. 205-213, 1956. https://doi.org/10.1017/S0003581500061102

A. B. Knapp y W. Ashmore, "Archaeological landscapes: constructed, conceptualized, ideational," en Archaeologies of Landscape: Contemporary Perspectives, W. Ashmore y A. B. Knapp, Eds. Oxford: Blackwell Publishing, 1999, pp. 1-30

J. Pérez Valcárcel y V. Pérez Palmero, "La orientación de las iglesias mozárabes," España Medieval, vol. 41, pp. 171-197, 2018. https://doi.org/10.5209/ELEM.60008

J. A. Belmonte y A. C. González-García, "Metodología y fundamento de las observaciones arqueoastronómicas," en Petroglifos, paleoambiente y paisaje. Estudios interdisciplinares de arte rupestre de Campo Lameiro (Pontevedra), Traballos de Arqueoloxía e Patrimonio 42, 2013, pp. 59-63.

J. Lluis i Ginovart, C. Lluis-Teruel y I. Ugalde Blázquez, "Cosmology and Precision in the Val d'Aran," Nexus Network Journal, vol. 23, pp. 433-451, 2021. https://doi.org/10.1007/s00004-021-00551-2

Pablo VI, Calendarium Romanum ex decreto Sacrosanti Decumenici Concilii Vaticani II instauratum auctoritate Pauli PP. VI promulgatum, Vaticano: Typis Polyglottis Vaticanis, 1969.

C. Smedt, I. Backer y L. Van Ortroy, Praemissum est Martyrologium Hieronymianum endentibus Iohanne Baptista de Rossi et Ludovico Ouchesme. Sanctorum novembris collecta digesta illustrata.Tomi II pars prior. Bruxellis: Apud socios Bollandianos, 1984.

Vives, J. (1941). Santoral visigodo en calendarios e inscripciones. Analecta sacra tarraconensia: Revista de ciències historicoeclesiàstiques, 14, 31-58.

S. de la Vorágine, La leyenda dorada, vol. 1, traducción del latín por Fray J. M. Macías, Madrid: Alianza Editorial, 1999.

González-García, A.C.; Belmonte, J.A. (2019). Archaeoastronomy: A Sustainable Way to Grasp the Skylore of Past Societies. Sustainability, 11(8), 2240. https://doi.org/10.3390/su11082240

M. Vitrubio, Vitruvii. De architectura Libri Decem. Iterum edidit Valentinus Rose. Lipsiae: In aedibus B. G. Teubneri, 1899, pp. 283-309.

F. Blume, K. Lachman, and A. Rudorff, Die Schriften der Römischen Feldmesser Herausgegeben und erläutert von F. Blume, K. Lachmann, und A. Rudorff. Erster Band. Berlin: Bei Georg Reimer, 1848, pp. 188-191

R. Andreu, "Edició critica, traducció i estudi de l'Ars gromatica siue geometria Gisemundi," Ph.D. dissertation, Dept. Ciències de l'Antiguitat i de l'Edat Mitjana, Univ. Autònoma de Barcelona, 2012, pp. 49-123.

F. Blume, K. Lachman, and A. Rudorff, Die Schriften der Römischen Feldmesser. Berlin: Bei Georg Reimer, 1848, pp. 182-188.

C. La Roncière, "Un inventaire de bord en 1294 et les origines de la navigation hauturière," Bibliothèque de l'École des Chartes, vol. 58, no. 1, pp. 394-409, 1897. https://doi.org/10.3406/bec.1897.447901

C. Thulin, Corpus Agrimensorum Romanorum. Lipsiae: In aedibus B.G. Teubneri, 1913, pp. 15-19.

F. Blume, K. Lachman, and A. Rudorff, Die Schriften der Römischen Feldmesser. Berlin: Bei Georg Reimer, 1848, pp. 286, 192, 33-34.

Isidoro de Sevilla, San Isidoro de Sevilla Etimologías, edición bilingüe. Madrid: B.A.C., 2004, pp. 1288-1290.

P. Portet, Bertrand Boysset, la vie et les oeuvres techniques d'un arpenteur médiéval (v. 1355- v. 1416). Paris: Éditions Le Manuscrit, 2004, pp. 21-231.

J. Lluis i Ginovart and C. Lluis-Teruel, "Cuestiones de práctica de Geometría y de Goniometría para el trazado de la orientación en los cenobios hispánicos (siglos IX-XII)," Informes de la Construcción, vol. 74, no. 568, e465, 2022. https://doi.org/10.3989/ic.90235

D. Vilarrubias, Campanus e campanes dera Val d’Aran. Vielha: Conselh Generau d’Aran, 2013, pp. 58-63.

Downloads

Published

2025-12-01

How to Cite

Lluis-Teruel, C., & Lluis i Ginovart, J. (2025). The sacred orientation in the romanesque of the Val d’Aran. Informes De La Construcción, 77(579), 7229. https://doi.org/10.3989/ic.7229

Issue

Section

Research Articles